Phục sinh một huyền thoại

Huế mộng mơ, Huế nên thơ và xanh mướt là một ấn tượng về cố đô Huế bên cạnh vẻ thâm trầm, cổ kính và uy nghiêm của những lăng tẩm, đền đài. Biết bao nhiêu văn chương, thơ ca viết về Huế mà chưa hết được vẻ đẹp của vùng đất này.

Đầu thế kỷ XIX, sau khi vua Gia Long thống nhất đất nước và lên ngôi Hoàng đế, Huế được chọn làm kinh đô của nước Việt ta. Kể từ đó, thành phố này được xây dựng trở thành một đô thị hoàn chỉnh, được ví như “một kiệt tác về kiến trúc”, và đặc biệt, là một thành phố vườn tuyệt đẹp. Dưới thời Nguyễn, Huế có hàng chục khu vườn ngự với nhiều loại hình: cung viên, biệt cung, ly cung, hành cung với tổng diện tích hàng trăm hecta đã thực sự làm nên vẻ lộng lẫy, quyến rũ đặc biệt của xứ Thần Kinh.

Ngay trong Hoàng cung, những khu vườn ngự uyển lừng danh như Thiệu Phương Viên, Ngự Viên, Cơ Hạ Viên, Hậu Hồ, Trường Ninh Cung… đều được thiết kế theo ý tưởng của các vị vua. Sau này, vua Thiệu Trị xếp chúng vào hàng “Cung trung thập cảnh”, tức “10 cảnh đẹp nhất trong cung cấm”; hay “Thần Kinh nhị thập cảnh”, nghĩa là “20 thắng cảnh của đất Thần Kinh”.

kpvn-vuon-co-ha1

Nằm ở phía Đông Bắc của quần thể di tích cố đô Huế, vườn Cơ Hạ là một trong năm khu vườn của Hoàng thành, có thể xem là một tuyệt tác về vườn cảnh, một biểu trưng của vườn ngự uyển xứ Huế với những nét thanh thoát, nhỏ nhắn và hài hòa đến kỳ lạ với cảnh trí tự nhiên. Với diện tích khá lớn, khoảng 1,5 hecta, vườn Cơ Hạ phía trước giáp phủ Nội vụ, phía sau giáp Hậu Hồ, hai mặt Đông – Tây giáp tường Hoàng thành và Tử Cấm Thành. Trong số hàng chục vườn ngự uyển của triều Nguyễn, vườn Cơ Hạ được xem là một kiệt tác vườn cung đình. Theo sử liệu triều Nguyễn ghi lại: Khởi thủy, vườn Cơ Hạ là nơi học tập của Thái tử Nguyễn Phúc Đảm – tức vua Minh Mạng về sau – khi còn ở trong cung. Năm Minh Mạng thứ 18 (1837), khu vực trên được sửa sang lại, mở rộng khuôn viên nối tiếp với Hậu Hồ với chức năng như một Ngự viên. Năm Thiệu Trị thứ 3 (1843), nhà vua cho dựng thêm các đình, viện, đài tạ… nâng cấp thành vườn thượng uyển, gọi là vườn Cơ Hạ. Vị vua uyên thâm văn học này đã xây dựng Cơ Hạ trở thành một trong những khu vườn thượng uyển đẹp nhất của Hoàng cung. Chính ông cũng là người phân cảnh, đề vịnh rất nhiều thơ về vườn Cơ Hạ. Đến thời Tự Đức, vườn còn được bổ sung và sửa sang thêm một số công trình khác. Về cuối triều Nguyễn, do thiếu điều kiện chăm sóc nên khu vực vườn bị xuống cấp nghiêm trọng. Năm Thành Thái thứ 17 (1905), triều đình cho giải phóng hành lang hai bên để làm nhà ở cho Biền binh. Sau đó khu vực vườn bị bỏ phế cho tới khi Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế hồi sinh lại vào năm 2012, nhân dịp Festival Huế lần thứ 7.

kpvn-vuon-co-ha2

Ngắm nhìn khung cảnh nên thơ tuyệt đẹp này, ít ai nghĩ rằng chỉ mới vài năm trước đây, vườn Cơ Hạ chỉ là một phế tích, cảnh vật đổ nát hoang tàn và khu vườn thượng uyển nổi tiếng một thời này đã bị rơi vào quên lãng trong suốt một thời gian dài.

Những năm gần đây, Trung tâm bảo tồn di tích Cố đô Huế đã đầu tư nâng cấp, bổ sung cây cảnh, tái tạo hệ thống sân vườn nhằm phục dựng diện mạo vốn có của vườn thượng uyển xưa và phục vụ du khách đến tham quan, tìm về thú chơi tao nhã của tiền nhân.

Sau một thời gian dài hoang phế, vườn Cơ Hạ đã được phục hồi lại gần như hình dáng những năm xưa. Cỏ, bụi rậm và cây dại được phát quang, thay vào đó là các con đường đi trải đá cùng những thảm cỏ xanh mượt. Hàng trăm loại cây cảnh quý đủ chủng loại được huy động từ hàng chục nghệ nhân chơi cây cảnh, bonsai được đưa về bài trí trong vườn tạo sự đa dạng cho cảnh quan.

Đặc biệt, trên nền móng cũ chỉ còn là dấu tích của khu vườn xưa, Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế đã dựng lên ba ngôi nhà rường truyền thống xứ Huế, vừa là nơi dừng chân vãn cảnh của du khách, vừa là nét trầm mặc điểm tô cho không gian xanh mát.

Đến thăm vườn Cơ Hạ, du khách không chỉ cảm nhận được phần nào vẻ đẹp quyến rũ đầy chất thơ của vườn ngự uyển Huế xưa, mà còn khám phá những nét độc đáo của nghệ thuật cây cảnh vùng đất kinh kỳ.

Ngòi trong bao bọc chốn cung đình,

Cao vút lâu đài vững đế kinh

Cỏ cây xanh tốt xuân trường tại,

Non nước huy hoàng phước an bình.

Những câu thơ của vị vua Thiệu Trị thuở trước như minh chứng cho vẻ đẹp hữu tình, an nhiên của vườn Cơ Hạ, ngụ ý ca ngợi nơi đây là “miền đất phước lành, nền móng nhân nghĩa, ngày càng tu chỉnh mà thành danh thắng để lại về sau”.

Ngắm nhìn cảnh sắc vườn Cơ Hạ hiện tại, thật đúng như ý thơ năm nào. Trải qua nhiều thăng trầm của thời cuộc và sự tàn phá khắc nghiệt của thời gian, vẻ đẹp và giá trị của Cơ Hạ Viên nói riêng, Kinh thành Huế nói chung vẫn được vun đắp và tiếp nối đến hôm nay.

“PHỤC SINH MỘT HUYỀN THOẠI” phát sóng trong chương trình Khám phá Việt Nam lúc 17h10 ngày 27/11/2016 trên kênh VTV1.

 

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s