Tục đánh thức chiêng Mường

Trong đời sống văn hóa tinh thần của người Mường, chiếc chiêng đóng một vai trò rất quan trọng. Chiêng được coi là của báu, là biểu tượng cho của cải vật chất của người.

Mường. Trong đời sống thường ngày trong xã hội Mường, người Mường coi chiêng như vật thiêng, của quý trong nhà. Ngoài việc sử dụng tạo ra âm thanh, họ coi đây là đồ có linh khí thiêng lành, xua đuổi tà xấu đem lại sự yên lành cho gia đình.

chiengmuong3

Trong các gia đình quyền thế địa vị thì những chiếc chiêng đồng cổ hàng trăm tuổi đúc cầu kỳ lạ mắt lại là biểu tượng cho quyền thế, có giá trị như thước đo vật chất về sự giàu sang của các gia đình, gia tộc. Văn hoá chơi chiêng trong hội Sắc Bùa vào những dịp đầu năm mới đặc biệt có liên quan đến một nghi lễ rất lạ và huyền bí. Tục “ Đánh thức hồn chiêng.

Người Mường quan niệm, chiêng cũng có linh hồn. Mỗi dịp đầu năm mới, trước khi đivào hội, người Mường thường phải làm một nghi thức là đánh thức chiêng dậy để hồn chiêng khỏi ngủ quên. Có như vậy thì tiếng chiêng mới vang mang lại vui vẻ và ngày hội mới ý nghĩa. Thủ tục đánh thức chiêng được diễn ra hết sức trang trọng là lạ. Chủ phường bùa sẽ làm động tác xoa vào núm của chiêng đến khi chiêng phát ra âm thanh. Âm thanh từ nhỏ đến to dần và vang vọng lại. Chiếc chiêng nào không phát ra âm thanh đạt yêu cầu thì phải chỉnh lại. Nếu chiêng không đạt phải loại bỏ để tìm thay vào chiếc chiêng khác.

chiengmuong2

Việc kiểm tra chiêng người thày bùa dùng tay trần của mình bùa nhúng vào bát nước sạchxoa lên núm vú chiêng để tạo ra âm thanh. Nhìn trông tưởng đơn giản nhưng đối với ngườixem thì chưa thể giải mã ngay được. Sau vài động tác làm vệ sinh tay thật sạch của thày bùa,bàn tay được nhúng vào bát nước làm ướt lòng bàn tay với một cữ riêng của thày bùa. Lòngbàn tay được miết nhẹ lên lúc nhanh dồn lúc chậm thong thả. Tiếng chiêng phát ra từ dưới lòng bàn tay lúc đầu âm thanh rất nhẹ lúc có lúc không.

Sau một vài lần căn chỉnh bằng một dụng cụ gõ trên mặt chiêng, thày bùa lại dùng tay với nước tiếp tục xoa miết trên núm chiêng. Nếu chiêng tốt và chuẩn thì lúc này âm thanh bắt đầu liên tục phát ra rất lảnh và vang xa như vọng từ ở núi cao dội lại. Điều kỳ lạ âm thanh vang vọng tựa như có một cánh tay lực điền đánh mạnh tạo lên tiếng chiêng vậy. Kỳ thực âm thanh đó mới là sự đánh thức hồn chiêng dưới những động tác xoa miết nhẹ của chủ phường bùa. Đây thực sự là điều giải mã cho những chiếc chiêng Mường cổ, loại nhạc khí được đúc bằng đồ đồng tinh với kỹ thuật từ rất xa xưa nhưng đủ tiêu chuẩn tấu lên âm hưởng vang vọng dương gian trong các lễ hội Mường bao đời nay.

chiengmuong4

Khi hồn chiêng đã được đánh thức, nhịp điệu bùng boong của cồng chiêng âm vang khắp bản làng, bắt đầu hội sắc bùa độc đáo của người Mường. Người Mường cũng quan niệm, hồn chiêng được đánh thức, phát ra âm thanh vang vọng sẽ mang lại cho người Mường một năm mới đầy may mắn, an lành.

Tục đánh thức chiêng Mường phát sóng trong chương trình Khám phá Việt Nam lúc 17h10 ngày 19/11/2016 trên kênh VTV1.

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s