Linh hồn sân khấu Dù Kê

Nghệ thuật sân khấu Dù Kê của người Khmer Nam Bộ – một thể loại kịch hát dân gian đã tồn tại hơn thế kỷ nay. Tuồng tích biểu diễn của Dù Kê được rút ra từ các trường ca của Ấn Độ. Những truyền thuyết, huyền thoại dân tộc… đồng thời còn sử dụng cả những tuồng tích, điển tích các dân tộc khác của người Việt, người Hoa… Dù có diễn tích tuồng gì thì nội dung vở diễn thường được phân chia thành hai phái rõ rệt, tiêu biểu cho hai loại người trong xã hội: “chính diện” và “phản diện”, đại diện cho hai phái “thiện” và “ác”. Sân khấu Dù kê là tổng hòa các loại hình nghệ thuật  như: ca, múa, âm nhạc, vũ thuật, phục trang, hóa trang, hội họa và ẩm thực… mang đặc trưng riêng của người Khmer.

Tuy đã được khẳng đinh là loại hình sân khấu nghệ thuật độc đáo được đề xuất là di sản văn hóa phi vật thể của dân tộc nhưng hiện taị sân khấu Dù Kê vẫn đang đứng trước bờ vực mai một. Và khó khăn lớn nhất chính là nguồn nhân lực. Dưới làn sóng của sự phát triển hiện đại những gía trị truyền thống muốn trụ vững quả là điều hết sức khó khăn. Tình yêu, đam mê dường như là chưa đủ. Những nghệ nhân tâm huyết còn cần có sự câù tiến để đưa những giá trị xưa cũ hòa nhập và phù hợp vơí cuộc sống hiện đại.

Các tích truyện diễn ra trên sân khấu Dù Kê về cơ bản luôn đề cao đạo lý của con người mang tinh thần hướng thiện, ca ngợi cái tốt, cái đẹp, lên án cái ác, cái xấu. Với hai tuyến nhân vật chính: tuyến Tiên ông, Hoàng tử tiêu biểu cho cái thiện, tinh thần anh hùng, tài ba và lòng đức độ; tuyến bên Chằn tiêu biểu cho cái ác, cái xấu xa tồn tại trong thiên nhiên và xã hội. Bên cạnh hai tuyến chính ta còn thấy tuyến động vật tích cực như: khỉ tiêu biểu cho lòng trung thành, sự thông minh và mưu lược.

san-khau-du-ke

Hiện còn có ý kiến khác nhau về nguồn gốc ra đời của Sân khấu Dù kê nhưng nhiều người cho rằng nơi khai sinh ra Sân khấu Dù kê chính là vùng đất Ba Sắc. Nghệ thuật sân khấu Dù Kê mang sắc thái dân gian của người Khmer Nam Bộ gắn bó với nền văn minh lúa nước kết hợp với kinh kịch, hát tiều của người Hoa và cải lương của Nam Bộ được sáng tạo ra vào đầu thế kỷ XX. Phổ biến ở nhiều nơi trong vùng Nam Bộ có người Khmer sinh sống như các tỉnh Trà Vinh, Sóc Trăng, Bạc Liêu, Kiên Giang… Ta có thể nhận thấy sức sống mãnh liệt của loại hình sân khấu Dù Kê trong đời sống văn hóa của người Khmer Nam bộ qua ánh đèn sân khấu vẫn sáng hàng đêm.

Khi người Khmer Nam bộ biểu diễn nghệ thuật Dù Kê, sân khấu biểu diễn thường được dựng đơn sơ trên sân chùa với những trang trí mang tính ước lệ. Sự đơn sơ nhưng gần gũi của sân khấu biểu diễn đã nối các nghệ sĩ biểu diễn nghệ thuật với công chúng khán giả. Điều đó khiến cho người hát như gắn với người xem làm thành một khối thống nhất. Âm nhạc phục vụ cho những vở diễn Dù Kê chủ yếu là các nhạc cụ dân tộc Khmer như đàn Trô-sô, đàn Trà Khê, đàn Khưm, đàn Pưn-pết, kèn Srolai Rôbăm v.v….. Những nhạc cụ này khi được tấu lên sẽ hòa thành một giai điệu mang tâm hồn dân tộc. Những giai điệu ấy khi thì vui tươi, rộn ràng, khi thì sâu lắng, bi ai nên có sự thu hút đặc biệt đối với người dân Khmer.

san-khau-du-ke-2

Xem Dù Kê ta dễ dàng cảm nhận được rằng mỗi nghệ sĩ biểu diễn Dù Kê không chỉ thuần thục hát múa  mà hầu hết đều có năng khiếu nghệ thuật bẩm sinh, họ thể hiện ứng xử, đối đáp trên sân khấu rất uyển chuyển, thông minh và đậm chất căn thơ. Và một điều nữa làm nên sức hút của Dù kê là mối liên hệ giữa công chúng khán giả và người diễn viên thực hiện việc biểu diễn. Khi xem biểu diễn Dù Kê, chúng ta nhận thấy sự gần gũi giữa những “diễn viên” sân khấu với những người dân lao động bình thường. Có lẽ không kể những “diễn viên chuyên nghiệp” biểu diễn sân khấu Dù Kê mới có gần đây. Theo truyền thống thì những người diễn sân khấu Dù Kê dân gian đồng thời cũng là những người dân hàng ngày gắn bó với cộng đồng. Vì thế, lời hát hay vũ điệu của họ rất gần gũi với công chúng thưởng thức nghệ thuật này. Đây có lẽ là một nhân tố làm nên sự gần gũi giữa công chúng và diễn viên biểu diễn sân khấu Dù Kê. Tính chất gần gũi giữa công chúng và diễn viên rõ ràng là nguồn động viên tinh thần rất lớn đối với diễn viên sân khấu Dù Kê. Nhờ đó ngọn lửa nhiệt tình vẫn sáng mãi trong tim giúp họ nỗ lực để giữ gìn giá trị văn hóa thiêng liêng của cộng đồng dân tộc.

 

 

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

w

Connecting to %s