Chiếc bè hình trăng khuyết vùng Duyên Hải

Với cư dân chài biển khu vực Bắc Trung Bộ thì những số phận trên những chiếc bè nhỏ bé mảnh mai cong cong hình trăng khuyết là một câu chuyện đi ngược thời gian trên những con sóng vùng Duyên Hải. Đó là chuyện về một loại ngư cụ đã tồn tại và có mặt trên các làng chài ven biển Trung Bộ hàng ngàn năm nay, mang tới cho ngư dân chài nhiều thuận lợi trong việc sinh sống và đánh bắt trên biển. Những chiếc bè được làm từ cây tre, cây luồng, thoạt trông đơn sơ, mong manh trước sóng gió biển cả nhưng lại giúp những con người tuy nhỏ bé nhưng tự tin dám vươn khơi bám biển.

Để tạo nên một chiếc bè mảng quan trong nhất là những cây Luồng to và dài được tuyển chọn kỹ lưỡng và được dóc sạch cật bên ngoài. Chiếc bè mảng thường được ghép lại từ 18 đến 22 cây luồng tùy theo kích thước mà người chủ thuyền muốn sử dụng. Dáng vẻ cong cong của chiếc bè mảng được tạo nên hết sức đơn giản, lợi dụng sự giãn nở của nhiệt, phần đầu của cây luồng được hơ nóng và uốn cong dần. Cách làm bè mảng từ bao đời nay vẫn không thay đổi. Bên con sóng chiều, những người đàn ông chuyên coi sóc sửa chữa những chiếc bè. Họ là người đã được cha, ông mình truyền lại qua những thao tác bên những cây tre, luồng một cách một rất thủ công và đầy bí quyết không giống nơi khác.

be-mang-duyen-hai

Các cây luồng, bương liên kết lại với nhau thành một khối từ ba đến bốn cái “ngàng” phân đều, nằm ngang từ đầu đến cuối cây luồng, sau đó dùng dây mây hoặc dây song kết buộc thật chặt. Hai bên bè có néo chèo, và có bánh lái để cho bè không bị và giữ được thăng bằng khi lướt trên sóng nước. Trên mỗi chiếc bè phần quan trọng nhất là mũi bè. Ở đây có hai cái đà cong hình sừng trâu, có tác dụng để gác buồm và gác chèo, đồng thời cũng tạo dáng vẻ bề thế cho chiếc bè. Nó không chỉ là phần chốt chắc nhất của bè mà còn có ý nghĩa tâm linh quan trọng. Khi làm chiếc bè mảng phần này bao giờ cũng được làm trước tiên, rồi đến các công đoạn còn lại. Đối với người đi biển phần mũi bè có một điều cấm kỵ, không ai trèo tắt qua mũi bè dù bất kể người đó là đàn ông hay đàn bà.

Mỗi bè khi ra khơi thường có từ 2 đến 3 người chèo lái cùng với các ngư cụ lưới chài để đánh bắt hải sản. Những con thuyền với thành cao kết từ những thân luồng, tạo ra một lòng thuyền rộng rãi. Sự khác biệt của chiếc ngư cụ thô sơ nhưng giàu truyền thống này ở chỗ những khi gặp sóng to gió lớn, bè mảng khó bị lật vì nó cong và mỏng hình chiếc lá nên rất dễ nương theo con sóng, rất khó chìm. Nếu có bị lật thì ngư dân vẫn bám được bè và đưa nó vào bờ,  vì khi đó chiếc bè chính là chiếc phao, chính vì vậy bè mảng có độ an toàn rất cao đối với người dân đi biển.

be-mang-duyen-hai-1

Chiếc bè mảng không chỉ là phương tiện để đi biển, khai thác hải sản, bản thân chiếc bè còn chứa đựng những tín ngưỡng đơn sơ và thuần phác của ngư dân miền biển. Trên chiếc bè của ngư dân miền Duyên Hải thể hiện một nhận thức về vũ trụ của những ngư dân cổ đại. Trong quan niệm của người đi biển, mặt trăng đóng vai trò rất quan trọng và quyết định việc ra khơi đánh cá của ngư dân. Theo triết lý phương Đông bầu trời và con người được coi là phần dương. Mặt trăng, biển, thủy triều được coi là phần âm. Âm dương tuy khác nhau nhưng hài hòa trong thái cực, trong âm có dương, trong dương có âm, thể hiện trời biển hòa hợp.

Con người và biển cả là một hòa với thiên nhiên, thiên nhiên sẽ mang lại nguồn lợi vô tận và cuộc sống ấm no, ấy chính là tín ngưỡng và quan niệm sáng suốt của cư dân miền biển tích lũy từ ngàn đời nay. Trong họ luôn có một niềm tin về những vị thần bảo vệ họ trong những chuyến ra khơi. Vì vậy mà những ngư dân miền biển vùng Duyên hải luôn biết ơn thiên nhiên, biết ơn thần Độc Cước và Mặt Trăng, đấng quyền năng siêu nhiên đem lại sự may mắn cho mỗi chuyến ra khơi. Trong những ngày tế lễ, chuẩn bị những chuyến ra khơi những người dân làng chài ven biển lại thành tâm dâng lễ lên đền Độc Cước, cầu mong cho chuyến xa khơi lần này thuận buồm xuôi gió, giúp cho họ vượt qua sóng to gió lớn, bảo toàn tính mạng trong mỗi chuyến ra khơi ngoài lộng tôm cá đầy thuyền trở về với gia đình bình an vô sự.

be-mang-duyen-hai-2

Những chiếc bè mảng đơn sơ rất đỗi quen thuộc và gắn bó thân thiết vẫn được ngư dân vùng ven biển duyên hải sử dụng. Lênh đênh trên những con sóng biển, ngư cụ đặc biệt này theo người ngư dân vượt qua sóng gió hiểm nguy, mang theo ước vọng lớn lao của những con người nhỏ bé trong mỗi lần ra khơi. Chiếc bè mảnh mai hình trăng khuyết nhưng lại chất chứa biết bao niềm vui, nỗi buồn cùng với những mong ước thật giản dị. Nhưng trên hết đó là niềm tin về biển cả, là nguồn nuôi sống những gia đình cư dân vạn chài nơi sóng nước vùng Duyên Hải qua từng thế hệ.

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s