Người thổi hồn cho rối nước Đào Thục

Đã từ lâu, làng Đào Thục được biết đến là một miền quê bình dị và yên ả, một làng quê Việt giàu truyền thống vùng Bắc Bộ. Nơi đây cũng như bao làng quê khác, cũng có cho riêng mình từ những lễ hội cổ truyền hay những trò chơi tín ngưỡng dân gian. Trong số đó được biết đến hơn tất cả qua trò rối nước với những con rối bằng gỗ gây tiếng vang khắp cả nước. Trên mảnh đất Thụy Lâm, huyện Đông Anh, Hà Nội, ngôi làng Đào Thục đã trải qua vài thế kỷ cùng với những con rối nước. Thời gian trôi qua và các thế hệ cũng đã chuyển giao với nhiều thăng trầm, nhưng hồn cốt môn nghệ thuật này hiện vẫn còn lưu giữ được bản sắc độc đáo riêng của mình. Tại đình làng nơi hiện vẫn còn có những con người nay dù tuổi đã qua thất thập cổ lai hy vẫn luôn giữ lửa thổi hồn cho những con rối gỗ sẽ đưa chúng ta trở về thời gian của 300 năm trước đến với những tích trò dân gian độc đáo này.

Rối nước Đào Thục xuất hiện từ thời Hậu Lê. Làng Đào Thục có Ông Đào Tướng công, tên thật là Nguyễn Đăng Vinh (hay Đào Đăng Khiêm) quê ở Đào Xá, huyện Yên Phong, Bắc Ninh, nay là Đào Thục, xã Thụy Lâm, huyện Đông Anh, Hà Nội. Ông là người rất yêu nghệ thuật múa rối nước, đồng thời cũng có tâm huyết truyền bá nghệ thuật này cho đời sau. Vì có công lớn nên dân làng đề nghị triều đình Hậu Lê phong thần, lập bia đá năm 1735 (thời Lê Ý Tông). Hàng năm, vào ngày giỗ của ông, ngày tuần tiết trong tháng người dân Đào Thục thường dâng hương để tưởng nhớ công đức của vị Tổ  nghề.

roi-nuoc-dao-thuc

Trải qua hàng trăm năm, người dân Đào Thục vẫn lưu giữ nghề rối nước như báu vật của làng. Nhiều gia đình, dòng họ trong làng đã có 5 đời giữ nghề rối nước. Hết thế hệ trước đến thế hệ sau, họ truyền cho nhau bí quyết của nghề. Để gắn bó được với nghề, họ cùng nhau vượt qua khó khăn, chia sẻ những vui buồn trong nghề, cùng nhau đổi mới để phù hợp với sự chuyển mình của thời đại.

Rối nước Đào Thục gần gũi với đời sống thường nhật của người dân, góp phần không nhỏ trong việc truyền bá kiến thức trong lao động sản xuất, giáo dục lẽ sống cho mọi tầng lớp trong làng. Vì đặc thù là trò chơi dân gian xuất phát trong cuộc sống của những con người lao động, nên múa rối nước Đào Thục luôn là câu chuyện phản ánh mọi tầng lớp xã hội được coi là nghệ thuật độc đáo hiếm lạ còn lại trong cuộc sống đương đại ngày nay. Bởi lẽ đó, dòng người du lịch trong và ngoài nước thường ghé dừng chân về Đào Thục để xem và chiêm nghiệm khám phá về trò chơi dân gian giàu tính truyền thống này.

Để trò rối phù hợp với xã hội hiện đại, các diễn viên không ngừng sáng tác ra nhiều tích trò mới. Trong tay các nghệ nhân già tuổi đời, con rối như được thổi hồn thêm gửi gắm tới mọi người ý nghĩa nhân văn sâu sắc, giáo dục, nâng cao tinh thần yêu thương đồng loại. Trải qua bao thăng trầm của thời gian, nghề rối nước Đào Thục có lúc tưởng chừng như bị ngưng trệ. Các nghệ nhân phường rối Đào Thục biến những con rối đáng yêu ấy thành những đại sứ kể chuyện về làng quê, về những người nông dân hiền lành và giản dị đã sống trên mảnh đất này.

roi-nuoc-dao-thuc-1

Quan sát kỹ thì thấy ở rối nước Đào Thục có sự khác nhau rõ rệt, các con rối hoạt động thoải mái tự nhiên hơn. Nhiều động tác biểu lộ khoáng đạt gần gũi dễ hiểu. Người điều khiển rối tự thay đổi cải tiến cách điểu khiển cho các cử động gần giống người hơn, ngoài tiến ngang dọc, con rối còn biết lùi và quay ngược linh hoạt đi vào trong sân khấu tạo sự cuốn hút và tò mò cho người xem. Lý giải cho sự độc đáo này một người đã có tuổi nghề hàng chục năm trải lòng mình với các con rối gỗ với biết bao kỷ niệm.

Sự linh hoạt trong các thao tác trình diễn của con rối đã cuốn hút bao người xem. Không những thế, nó có sức cuốn hút hơn bởi tính hóm hỉnh, ngộ nghĩnh và hình thù kì lạ, cường điệu nhưng không mất diện mạo chủ thể của nhân vật. Con rối được người nghệ nhân khắc gọt nên theo nét trào phúng nói lên được đa chiều của mọi vấn cuộc sống, mang lại sự hài hòa, chấp nhận của người xem dù là khó tính nhất. Để làm được như vậy, người nghệ nhân phải có cách riêng của mình. Hay nói đúng hơn phải là người biết thổi hồn vào con rối một cách sâu sắc.

Thế hệ nối tiếp thế hệ, rối nước Đào Thục luôn trường tồn và phát triển vì có những con người luôn coi việc truyền dạy là trách nhiệm, là cái tâm của nghề. Nghề rối nước của làng Đào Thục hôm nay có thể còn nhiều khó khăn trong việc nối nghiệp và giữ nghề. Nên việc bảo tồn và phát huy giá trị nghệ thuật này sẽ không chỉ dành cho riêng một phường rối ở một làng quê mà còn là trách nhiệm chung của toàn xã hội.

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s