Người Mơ Nâm và truyền thuyết bảy hồ ba thác

Người Mơ Nâm có rất nhiều câu chuyện truyền thuyết huyền bí chung quanh cuộc sống rất đỗi bình thường của họ. Con đường tìm đến những nét văn hóa, những câu chuyện truyền thuyết ấy cũng không kém phần gian nan nhưng thú vị. Có hai con đường để đến được vùng đất Măng Đen huyền bí. Từ Quảng Ngãi lên Măng Đen phải vượt qua đèo Violak thơ mộng với rừng xanh và ruộng đồng bạt ngàn được nhìn từ trên cao xuống. Con đường thứ hai là Đèo Măng Đen với rất nhiều khúc cua quanh co là cầu nối giữa Kontum và Măng Đen. Dọc đường đèo Măng Đen, những căn biệt thự đang dần được hoàn thành và đã khởi sắc dẫn chúng ta xuyên qua Măng Đen để tới một làng Mơ Nâm thanh bình, làng Kon Bring, ngay dưới chân đèo Violak. Nơi đây là điểm xuất phát của tích “bảy hồ ba thác” nổi tiếng mà người Mơ Nâm dùng để giải thích nguồn gốc thiên nhiên nơi họ được sinh ra và lớn lên.

Ngày xưa Măng Đen là vùng bằng phẳng, đẹp lạ lùng với rừng thiêng xanh mênh mông. Một hôm, Yang Plinh, tương tự như Ngọc Hoàng thượng đế, bèn gọi 7 người con trai đến và phán: “Các con hãy xuống Măng Đen lập làng. Mỗi người đều được phong thần để cai quản một vùng đất”. Xuống lập làng, 7 người con của Yang Plinh lấy vợ, nhưng các bà vợ phải biến thành loài vật để cai quản những con vật cùng loài. 7 người con trai suốt đời không được ăn thịt các loài do vợ mình biến thành. Nếu phạm lỗi thì sẽ bị trừng phạt.

Thế rồi một lần, trong lễ ăn trâu cúng Yeeng (gọi là ăn trâu mừng năm mới), do vui chơi, ăn uống cả tuần, những người con Yang Plinh quên mất lời cha dặn, ăn cả thịt cùng loài với vợ mình biến ra. Từ trên trời nhìn xuống, Yang Plinh nổi giận, dùng những cột lửa từ trời đánh xuống các làng, lửa phụt lên mù mịt, đất đá biến thành nước chảy tràn khắp vùng, nhà cửa tài sản, con người đều bị nhấn chìm trong biển lửa. Các cột lửa từ từ tắt sau khi đã nuốt vào lòng đất toàn bộ con người và tài sản của 7 làng tạo thành 7 cái hồ: Hồ Toong Ly lung, Hồ Toong Ziu, Hồ Toong Pô, Hồ Toong Zơ Ri, Hồ Toong Săng, Hồ Toong Đam, Hồ Toong Rơ Poong. Trong khi Yang PLinh trừng phạt những đứa con trai, có ba cột lửa bắn lên và biến thành 3 thác nước Thác Pa Sỹ, Thác Đăk ke, Thác Đăk Pne ở Măng Đen bây giờ.

mang-den-1

Theo già làng ở làng Kon Bringcâu chuyện “bảy hồ, ba thác” xuất hiện từ bao giờ không ai rõ. Tuy nhiên, không chỉ có chuyện kể ở trên mà còn có một số dị bản lưu truyền qua lời kể của người Mơ Nâm ở vùng Măng Đen. Và hầu hết những địa danh ở Măng Đen đều có nguồn gốc từ những truyền thuyết xưa. Hiện nay, một số hồ bị cây mọc kín đường, bị lấp và thác bị cạn nước, chỉ còn thác Pa Sỹ và hồ Đăk ke là còn nhiều nước và được dùng trong dịch vụ du lịch.

Trong truyền thuyết “bảy hồ ba thác” có một hồ tên là Toong Rơ Poong hay còn được gọi là Hồ Đăk Ke, rộng khoảng 3 ha, nằm trên dòng suối ĐakrLô, cách trung tâm huyện Kon Plong không xa. Theo truyền thuyết dòng suối chảy xuống thành thác là khu vực hay có dê núi, dê rừng tới uống nước nên được người địa phương gọi là Kơi keh. Sau này thác nước được người Kinh gọi là thác Đăk Ke, được ghép từ chữ ĐăkrLô và Kơi Keh. Đăk nghĩa là nước, Keh nghĩa là Dê núi, dê rừng. Hồ Đắk Ke gần giống như hồ Xuân Hương ở Đà Lạt, nhưng nằm lọt thỏm giữa núi rừng. Chung quanh hồ được bao bọc bởi thảm thực vật phong phú.

Ngoài ra còn có các hồ khác nằm trong khu vực tiểu khu rừng thông 472, 451 như: Hồ Toong Ly lung, Hồ Toong Ziu, Hồ Toong Pô, Hồ Toong Zơ Ri, Hồ Toong Săng, Hồ Toong Đam. Mỗi hồ có một đặc điểm khác nhau như: có hồ còn nguyên sinh với dải thực vật phong phú, có hồ bị bỏ quên với những cây khô giữa hồ, có hồ gần như cạn và mọc cỏ um tùm, có hồ lớn nhất nhưng vì lý do khách quan vẫn chưa được khai thác.

mang-den-2

Thác Pa Sỹ mang một vẻ đẹp hoang sơ với những cánh rừng thông nguyên sinh và hệ thống thác, hồ dày đặc. Khí hậu nơi đây trong lành, mát mẻ quanh năm. Thác Pa Sỹ nằm ở độ cao khoảng 1.500m so với mực nước biển. Thác được hình thành từ ba ngọn suối lớn nhất ở Măng Đen, nên được gọi là “Pau Suh”, theo tiếng dân tộc Mơ Nâm có nghĩa là 3 nguồn suối chụm lại thành một dòng. Sau này tên thác được đọc chệch đi thành Pa Sỹ.

Tiếng nhạc rừng, tiếng thác, tiếng suối hòa quyện vào nhau tạo thành một bản hợp ca vừa hùng tráng vừa thiết tha trên đất Măng Đen. Măng Đen vẫn còn giữ được vẻ đẹp hoang sơ hiếm có với phong cảnh núi rừng, hồthác và những làng dân tộc anh em. Làng Kon Bring bình yên bên triền dốc của đèo Violak, cuộc sống của họ dường như đã rũ bỏ mọi bụi trần, tan trong khoảng không thinh lặng để lòng thanh thản và buông xả.

Một điều đáng mừng nhưng cũng đáng lo lắng khi khuôn viên sống của người dân, đăc biệt là dân tộc thiểu số nơi này đang bị thu hẹp dần. Vậy làm thế nào để vẫn phát triển theo hiện đại mà vẫn gìn giữ được những nét văn hóa đặc trưng? Để những tinh túy của văn hóa và đặc biệt là câu chuyện “bảy hồ ba thác” được gìn giữ và lưu truyền mãi cho con cháu đời sau:

“Theo anh về nghe  kể chuyện xa xăm

Con trai Thần Trời nằm nghe thông hát

Gọi bạn tình trong tiếng cồng chiêng

Những thác hồ lạc vào mộng viễn

Giữa núi rừng đậm màu cổ sự

Hóa thành truyền thuyết Măng Đen…”

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

w

Connecting to %s