Nghệ thuật hóa trang trên mặt nạ Tuồng

Trong số những môn kịch sân khấu cổ truyền, Tuồng là môn nghệ thuật sân khấu có giá trị to lớn đối với nghệ thuật truyền thống Việt Nam. Sự ra đời Tuồng có nhiều giả thuyết, tuy nhiên các nhà nghiên cứu kết luận rằng Tuồng ra đời từ thời Đinh hoặc muộn nhất là thời Trần. Người đặt nền móng cho nghệ thuật Tuồng Việt Nam là Đào Duy Từ, ông là người đã có công mang nghệ thuật Tuồng từ Đàng Ngoài vào Đàng Trong.

Một trong những nét độc đáo, đặc trưng của nghệ thuật Tuồng chính là những chiếc mặt nạ hay những khuôn mặt được vẽ hoặc hóa trang trực tiếp. Ngôn ngữ Tuồng được khắc họa rõ nét trên khuôn mặt diễn viên với hai câu thơ:

“Người trung mặt đỏ đôi tròng bạc

Đứa nịnh râu đen mấy sợi còi”.

Có thể nói, mặt nạ là một phần tạo nên cái hồn, cái chất của nghệ thuật Tuồng. Dưới ánh đèn sân khấu Tuồng, màu sắc dùng trong mặt nạ phải thật đậm, đường nét phải thật rõ, để khắc hoạ cá tính của nhân vật, và nhất là để tăng sự biểu đạt của khuôn mặt diễn viên.

mat-na-tuong2

Mỗi mặt nạ Tuồng tự nó nói lên lòng trung hiếu, lòng nhân ái, tinh thần dũng cảm. Người diễn viên tuồng ngoài việc phải biết hát hay, múa đẹp, còn phải biết làm một họa sĩ để tự kẻ mặt nạ nhân vật. Tuy vậy, một người diễn viên Tuồng dù trình độ nghề nghiệp có giỏi đến đâu cũng không thể nào nắm hết tất cả, họ chỉ có thể vẽ được một số ít bộ mặt nạ nhân vật nhất định nào đó mà mình thường đảm nhiệm.

Trước khi biểu diễn, mỗi diễn viên Tuồng phải tự hóa trang cho mình bằng cách cảm nhận về tính cách và thân phận của nhân vật, trên nền tảng những quy định chuẩn mực về mặt nạ cho mỗi loại nhân vật. Nhưng khó nhất là vẽ đôi mắt, bởi đây là nơi thể hiện tính cách nhân vật rõ nét nhất. Dù hóa trang theo kiểu mặt nào thì có một điểm chung là vùng sát xung quanh đôi mắt phải được để tự nhiên. Các nhà nghiên cứu cho rằng, đây là dấu vết của việc đeo mặt nạ ngày trước, người khác lại giải thích, trong hát Tuồng, con mắt của diễn viên cũng phải tích cực diễn xuất, nên phải chừa trống như thế mới thấy được “cái thần” của đôi mắt.

Mặt nạ Tuồng như là một tuyệt tác mỹ thuật được các nghệ sĩ cung đình từ xưa sáng tạo dựa trên từng hình tượng của nhân vật sân khấu. Mỗi một mặt nạ là mỗi một tính cách. Mỗi mặt nạ được gắn với một nhân vật cụ thể. Mặt nạ Tuồng mang tính biểu trưng rất cao, chỉ cần nhìn những khuôn mặt được vẽ cẩn thận ấy, người xem dễ dàng phân biệt được tính cách của các nhân vật. Chiếc mặt nạ là đạo cụ sân khấu quan trọng bậc nhất của loại hình nghệ thuật này.

nghe-thuat-tuong3

Mặt nạ như là nhữngtác phẩm mỹ thuật mang đầy đủ những giá trị chân – thiện – mỹ.  Để vẽ được mặt nạ tuồng, người nghệ sỹ phải hiểu được qui luật phối màu, đặc trưng nhân vật, nội dung vở diễn… tất cả phải thuộc nằm lòng để khi nét cọ đưa lên, họ biết mình phải bắt đầu kẻ từ đâu để mỗi mặt nạ tuồng là một tác phẩm mỹ thuật đặc trưng riêng biệt của hội họa sân khấu.

Từ ngàn xưa, người Việt Nam đã có một đời sống tinh thần vô cùng phong phú. Ngoài sự đa dạng về tính cách các nhân vật, trong mặt nạ Tuồng còn bao hàm sự đa dạng về cách thức thể hiện của mặt nạ.

Xã hội đang ngày càng hiện đại, cuộc sống của giới trẻ đang tràn ngập những điều mới lạ và thú vị. Chính vì vậy mà khán giả hiểu Tuồng ngày càng ít, đến với tuồng lại càng ít hơn. Cùng chung số phận với những loại hình nghệ thuật truyền thống khác, Tuồng đang đứng trước nguy cơ mai một.

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

w

Connecting to %s