Bí ẩn vùng đất Thánh

Khi nói tới Cát Tiên, ai cũng nghĩ tới Rừng quốc gia Nam Cát Tiên ở Tân Phú, Đồng Nai, là một khu bảo tồn thiên nhiên với hệ động thực vật phong phú. Nhưng mấy ai biết tới một Thánh Địa Cát Tiên, nơi còn chất chứa những bí ẩn của tiền nhân.

Một phần bờ Nam sông Đồng Nai là rừng Nam Cát Tiên. Chỉ cần băng qua bên kia sông bằng con phà nhỏ, tới bờ Bắc là tới Thánh Địa Cát Tiên thuộc tỉnh Lâm Đồng. Thánh Địa Cát Tiên ngày nay chỉ còn lại dấu tích, nhưng qua đó, có thể thấy được độ hoành tráng, hùng dũng của người xưa trong các đền tháp. Đặc biệt Thánh Địa Cát Tiên còn lưu giữ bộ Linga và Yoni bằng đá lớn nhất Đông Nam Á. Đây là tín ngưỡng phồn thực của văn hóa Chăm. Vậy, phải chăng, Thánh Địa Cát Tiên là của dân tộc Chăm? Thế nhưng không phải, Bên cạnh đó còn nhiều nét văn hóa khác của Phù Nam, Lưỡng Hà Trung Á… tại vùng đất Thánh này.

Khai quật sâu xuống các lớp đất, các nhà khảo cổ đã phát hiện nhiều loại hình kiến trúc gạch như: tháp, đền tháp, mộ, đài thờ, nhà dài, đường nước. Đây là những đền tháp, mộ tháp của giới quý tộc. Quần thể di tích khảo cổ Cát Tiên thường gọi là “Thánh địa Cát Tiên”, được phát hiện từ năm 1985 tới nay, trải dài trên 15km dọc hai bờ thượng nguồn sông Đồng Nai, thuộc hai tỉnh Đồng Nai và Lâm Đồng. Đây là một khu thánh địa chịu ảnh hưởng Bà la môn giáo của cư dân cổ đã từng tồn tại cách ngày nay khoảng hơn 1000 năm.

thanh-dia-cat-tien

Đa số các nền văn hóa đều bám theo dòng sông. Các tàu thuyền tới bến sông, đem nguồn vật liệu để xây đền tháp. Quần thể di tích khảo cổ Cát Tiên gồm có 8 cụm đền tháp. Mỗi đền tháp mang một nét đặc trưng riêng:

Đền 1A là đền uy nghi nhất, có kiến trúc hướng lên cao, nghĩa là hướng dương, được xây bằng gạch kết hợp đá lớn. Đế tháp xây dựng bề thế với nhiều hàng gạch giật cấp thu nhỏ dần lên. Cửa đền luôn quay về hướng Đông là hướng của Thần Linh. Các tín đồ lên từ sông Đồng Nai bằng hướng Đông, và qua các đền khác bằng hướng Tây.

Cách chân đồi 1A chừng 500m là đến cụm Đền tháp trung tâm số 2 gồm có 4 tháp với khoảng sân rộng để hành lễ giữa các tháp. Đây là cụm đền tháp cao nhất, trọn vẹn nhất, có nét đặc trưng là những hoa văn. Tại tháp này đôi cột đền bằng đá, mi cửa đá với nghệ thuật điêu khắc tinh xảo đã được phát hiện. Đền số 3 được xem là tháp có kiến trúc đẹp nhất, với các góc đăng đối nhau, giật cấp tạo thành những góc nhọn như đỉnh của những cánh hoa sen.

Đền số 8 là đền huyền hoặc nhất, bị trộm cổ vật nhiều nhất từ trước khi được khai quật. Ngoài ra một số đền tháp khác như số 4, số 5, 6a, 6b, số 7 cũng xuất lộ. Gạch đưa lên mặt đất thì hoàn thổ rất nhanh. Hằng ngày nhìn bị các đền tháp mục đi, ai cũng đau lòng. Mặc dù bị hủy hoại bởi thời gian, thiên nhiên, nhưng mỗi tháp còn giữ lại nhưng nét đặc sắc riêng của mình như đài thờ, bậc của hình bán nguyệt, gạch trang trí hoa văn,… điều đó cho thấy nơi đây đã từng tồn tại một quần thể kiến thúc đa dạng, phong phú.

vung-dat-thanh

Trải qua bao thăng trầm của lịch sử, cùng với sự tác động của thiên tai và chiến tranh, tất cả các đền tháp đã trở thành phế tích. Các hiện vật có niên đại từ thế kỷ VII đến thế kỷ X tuy không còn nguyên vẹn nhưng vẫn thể hiện rõ nét đặc trưng của sự đa văn hóa tại Thánh Địa Cát Tiên. Các yếu tố văn hóa vật chất như gạch, ngói, các loại đồ gốm như bình, vò, vòi Kendi có ảnh hưởng của văn hóa Chân Lạp. Các yếu tố văn hóa tinh thần như các ngẫu tượng Linga-Yoni, hình ảnh các vị thần, các linh vật,…có hơi hướng nghiêng về văn hóa Champa. Từ những yếu tố trên, khi sinh thời, cố giáo sư Trần Quốc Vượng đã nhận định: di tích này có tính “ĐỨNG GIỮA VÀ NÓ LÀ CHÍNH NÓ”.

Không chỉ dừng lại ở những bí ẩn dưới lớp màn quá khứ, Thánh Địa Cát Tiên còn ẩn chứa biết bao câu hỏi ở ngay hiện tại và trong tương lai.  Những đền tháp này chỉ quy tụ ở vùng Cát Tiên – Lâm Đồng này hay còn mở rộng ra các vùng giáp ranh khác như Đồng Nai, Bình Phước? Hiện vật của thánh địa phải chăng chỉ dừng lại ở hơn 1000 hiện vật? Liệu nó có trở về với nguồn gốc của thánh địa được không? Bảo tồn bằng cách nào để giữ lại di tích và hiện vật một cách trọn vẹn nhất? Không biết vô tình hay hữu ý mà cả người xưa lẫn người nay đều để lại 1 dấu chấm hỏi lớn để làm tăng thêm sự bí ẩn của miền Đất Thánh Cát Tiên.

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s