Nghề dệt thổ cẩm của người Tày ở Ba Bể

Giữa núi cao và rừng rậm,vùng hồ Ba Bể nằm ở độ cao 145m so với mực nước biển. Nằm dựa lưng vào vách núi, bản Pác Ngòi có trên 70 ngôi nhà theo lối kiến trúc nhà sàn dân tộc Tày. Dân số khoảng 400 người, sống chủ yếu bằng nông nghiệp và đánh cá ở khu vực lòng hồ. Đây là một bản còn lưu giữ được những phong tục mang đậm bản sắc văn hoá dân tộc Tày.

Theo phong tục người Tày từ xưa, người con gái trước khi lấy chồng phải tự tay dệt váy cưới cho mình. Công đoạn đầu tiên của việc dệt vải là sơ chế bông. Quả bông sau khi tách vỏ, phải được ép kỹ. Chiếc máy ép được thiết kế đơn giản,với hệ thống bánh răng được đẽo gọt hoàn toàn bằng gỗ. Bông sau khi được ép, chúng được dàn mỏng, rồi cuốn vào một que nhỏ để chuẩn bị kéo thành sợi.

Thao tác kéo sợi thực hiện đồng thời, tay phải quay guồng theo chiều kim đồng trong khi tay trái cầm đầu quấn bông kéo bông ra chầm chậm, kéo đến đâu thì sợi bông được se đến đó. Sự phối hợp nhịp nhàng giữa tay trái và tay phải khiến cho bông được se thành sợi mà không bị đứt. Có cuộn sợi rồi, người Tày tiến hành làm khung dàn sợi. Sợi sẽ được kéo ra để cuộn vào chiếc suốt nhỏ lắp trên xa quay sợi.

det-vai-nguoi-tay

Trước khi dệt phải kéo dàn sợi. Công đoạn này yêu cầu nhiều người cùng tham gia thường là tất cả những phụ nữ trong gia đình. Họ cầm đầu sợi, cuốn vòng quanh các cột cho đến khi đủ các sợi dọc cho một khổ vải định dệt. Họ lắp các ống chỉ vào khung dàn sợi, đầu chỉ từ các ống sợi buộc cố định ở một cột. Một thanh tre buộc ép chặt các sợi vào trục. Hai đầu sợi đó so le nhau buộc riêng thành 2 túm, để sợi không bị lẫn và rối khi luồn vào lược tách sợi,luồn go và cuộn vào trục. Đây là một công đoạn khó khăn vì nó yêu cầu mỗi một người tham gia phải phối hợp nhịp nhàng với những người còn lại.

Dàn sợi được kéo ra, như sự tiếp nối truyền thống giữa những thế hệ phụ nữ người Tày trong gia đình. Ngay từ nhỏ, mỗi người con gái Tày đều được mẹ dạy dệt thổ cẩm. Khi nghề dệt còn chiếm vị trí quan trọng trong cuộc sống thường nhật của người Tày, trung bình trong cả cuộc đời, mỗi người phụ nữ Tày đã dệt khoảng 8000 mét vuông vải, tương đương với khoảng 2 tấn sợi, lượng sợi này có thể cuốn quanh trái đất 2 vòng, tất cả chỉ được làm thủ công.

Thế nhưng, truyền thống ấy đang đứng trước nguy cơ mai một dần. Rừng quốc gia Ba Bể và bản Pác Ngòi đang là địa chỉ du lịch yêu thích của nhiều du khách trong nước và quốc tế. Du lịch phát triển, kinh tế của các hộ dân đã không còn khó khăn. Người dân nơi đây không còn phải tự tay dệt trang phục thường ngày cho bản thân và gia đình nữa.

Advertisements

2 thoughts on “Nghề dệt thổ cẩm của người Tày ở Ba Bể

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s