Chùa Bối Khê – Di sản tôn giáo vùng Bắc Bộ

Cách trung tâm Hà Đông gần 14km, con đường 21B xuôi về hướng Tây qua làng pháo Bình Đà đưa chúng tôi về làng Bối Khê – mảnh đất cổ thuộc phủ Ứng Thiên, trấn Sơn Nam một thời nay là thôn Song Khê xã Tam Hưng, huyện Thanh Oai, Hà Nội. Cũng trên mảnh đất này ở vị trí linh thiêng là nơi cao nhất của hai làng Song-Bối khi xưa có một ngôi chùa mà người dân vẫn hay gọi là chùa Bối. Ra đời từ thời Lý, chùa Bối Khê là chứng tích cổ kính bậc nhất còn lại đến thời nay đã chứng kiến bao thăng trầm của miền đất Tam Hưng oai hùng lịch sử

Ngót nghét gần 8 thế kỉ trôi qua, ngôi chùa Bối Khê vẫn được khăng định là một kiến trúc cổ giàu giá trị lịch sử và văn hóa, là minh chưng cho sự giao thoa giữa hai luồng tĩn ngưỡng phật giáo và tín ngưỡng dân gian đặc trưng hiện đang được lưu giữ trong một ngôi cổ tự Bắc Bộ còn tương đối nguyên vẹn

Không giống như nhiều ngôi chùa khác chỉ có tam quan, chùa Bối Khê vừa có tam quan vừa có nghi môn. Nghi môn chùa Bối hay còn gọi là Ngũ Không môn được xây dựng hoàn toàn bằng gạch bao gồm 5 cổng phân chia không gian ước lệ như một chiếc cổng làng. Với vòm mái cao đồ sộ và những mảng tường nổi đắp tứ linh, voi, ngựa đủ màu ngũ sắc mang phong cách thời Nguyễn muộn. Sự xuất hiện của kiến trúc này trong khung cảnh chùa Bối nói lên tính chất đền thờ của cả quần thể chùa hay chính xác hơn là khăng định tính hỗn hợp giao thoa trong tín ngưỡng thờ Phật và thờ Thánh. Sở hữu một dạng mặt bằng ít gặp trong kiến trúc chùa cổ Việt Nam, lịch sử chùa Bối Khê gắn liền với huyền thoại về một nhân vật có thật là đức thánh Bối – vị thiền sư đắc đạo dưới thời Trần có năng lực siêu phàm. Tấm bia cổ “Bối động thánh tích bia ký” niên hiệu năm Thái Hòa thứ 11 dựng trước sân chùa là dấu tích danh bạ còn ghi rõ về công ơn của vị thánh này với dân làng Bối Khê

Khởi nguyên từ hệ thống tâm linh của dân bản địa, chùa Bối Khê là sự kết hợp giữa hai lối kiến trúc thờ phật và thờ thánh. Nhìn một cách tổng thể, chùa có dạng mặt bằng nội công ngoại quốc với 60 gian được xây dựng bằng gỗ trải dần theo trục chính, cao dần từ ngoài vào trong. Trên nền tảng ngôi chùa từ thời Lý đến thời Trần tức năm 1388 dưới triều vua Trần Hiến Tông, chùa được trùng tu lại mang đặc điểm kiến trúc và mỹ thuật đặc trưng cùng hệ thống nền cao và một đơn nguyên kiến trúc độc lập. Thời Lê sơ chua được sửa chữa khá cơ bản. Sự xuất hiện của những viên gạch trang trí hình vật thiêng như rồng, phương, sư tử, vân mây sóng nước đậm nét của triều đại đương thời. Đến thời đại Lê trung hưng, thời Nguyễn, kiến trúc ngồi chùa gần như đã được định hình. Phật điện, điện thánh được duy trì, tồn tại đến ngày nay khẳng định kiến trúc bình đồ tổng thể của ngôi chùa tiền phật hậu thánh vào loại sớm trong vung châu thổ đồng bằng Bắc Bộ

Nhớ ơn đức thánh Bối, hàng năm, cứ vào ngày 12 tháng giêng âm lịch, chùa lại mở hội tế lễ thánh làng Bối Khê. 14 thôn lân cận cùng rước kiệu thánh làng mình cung nghênh về tế lễ. Làn khói trầm hương lan tỏa trong không gian hư thực cháy mãi là niềm tin và khát vọng của con người trong thế giới tâm linh thoát tục trong dòng chảy của lễ hiếu truyền thống đáng tự hào

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s