Nghề nuôi thủy quái trên sông Gâm

Là thủy lộ quan trọng nối liền 4 tỉnh vùng cao là Cao Bằng, Hà Giang, Tuyên Quang và Bắc Cạn, cũng là dòng chảy từ chốn “sơn cùng thủy tận” mang vẻ đẹp hùng vĩ, hoang sơ, sông Gâm, còn là nơi cư ngụ của “ngũ quý hà thủy” – năm loại cá quý hiếm bậc nhất lòng sông là cá anh vũ, cá dầm xanh, cá lăng, cá bỗng và cá chiên. Chúng là những sinh vật thích đằm mình trong hang hốc, khe đá của vùng nước xiết ấy, trong đó có loài được người dân đôi bờ sông Gâm mệnh danh là “thủy quái”, hay “chúa tể lòng sông”.

Cách đây khoảng chục năm, đồng bào vùng cao huyện Bắc Mê, tỉnh Hà Giang và nhiều tay “sát cá” đã đổ xô vào một cuộc đi săn những con cá chiên khổng lồ. Có con nặng hang chục cân, với hình thù kì dị và bộ hàm rộng cả chục phân, đủ đe dọa nhiều tay câu và thợ lặn điêu luyện. Dù vậy, được trả giá cao vì vị ngon và mức độ quý hiếm, nên “thủy quái” vẫn bị con người vét sạch từ lòng sông để đưa lên bàn tiệc. Cứ vậy, chúng cạn kiệt dần. Những năm gần đây, nhiều người, một thời từng coi việc săn cá chiên là công việc kiếm sống hằng ngày thì nay cũng trên sông Gâm, họ đã có một nghề mới – nghề có hiệu quả kinh tế cao hơn lại bớt phần gian khổ, hiểm nguy.

Sông Gâm chảy vắt qua 47 km của huyện Bắc Mê, nhưng người ta chỉ có thể chỉ tìm thấy cá chiên ở thượng nguồn phía Nam, giữa dòng nước xiết hay nơi thác đổ ầm ầm. Ấy vậy mà sinh vật có vân nâu, to lù lù, sù sì như khúc gỗ mục này vẫn ép mình vào những khe đá, hang hốc dưới lòng sông. Cá chiên không săn mồi mà chỉ nằm đón mồi một cách lặng lẽ và khôn ngoan. Đó cũng là nơi, con người từng bất chấp hiểm nguy, lao vào cuộc săn lùng “thủy quái”. Người phụ nữ có dáng vẻ nhỏ bé, nhanh nhẹn này cũng từng là một trong những tay săn cá chiên có tiếng, chỉ mới một năm trước, vợ chồng bà còn bắt được con cá nặng 24 kg. Nhưng nay, đó đã là dĩ vãng. Lòng sông ngày càng vắng bóng loài cá chiên, vợ chồng bà Trần Thị Hiên đã là một trong những gia đình tiên phong ở huyện Bắc Mê đưa loài cá quý này về ươm giống, nuôi lớn trong lồng và chỉ bán khi đủ cân được giá. Đây là một hướng đi vừa vì mục tiêu kinh tế, vừa bảo tồn được loài sinh vật trong nhóm “ngũ quý” của lòng sông.

Ở Bắc Mê, người dân nào cũng hiểu rõ về cá chiên cùng với những tập quán còn hoang dã của chúng. Bởi vậy, chỉ cách vùng nước chảy nhà bà Hiên, ông Hà khoảng 30 km, nhưng bè cá của gia đình người Mông này lại nằm trong vùng nước tĩnh. Đây đã là nơi thuận lợi để nuôi nhiều loại cá, từ quý hiếm như cá Lăng, cá Bỗng đến thông thường như cá chép, cá trắm… Nhưng chỉ có cá chiên thì không thể nuôi sống ở đây. Thật vậy, loài thủy quái trứ danh chỉ có thể được con người thuần phục giữa thác ghềnh và nước xiết của thường nguồn sông Gâm.

Khai thác song song với bảo tồn – Dù còn không ít nhọc nhằn, khó khăn, nhưng những sinh vật được mệnh danh là “thủy quái sông Gâm” này đang mang lại cho cuộc sống người dân Bắc Mê một sinh khí mới – sinh khí của sự phát triển ổn định và bền vững hơn.

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

w

Connecting to %s