Đóng đáy bè trên sông

Ở những đoạn nước sâu vừa phải, người ta dùng những cây gỗ lớn, cắm xuống lòng sông, giăng thành hàng ngang và dùng dây neo vào nhau. Đây được gọi là các đáy cột. Ở những vị trí sâu không thể cắm cọc, người ta dùng những chiếc ghe kết lại thành một khối rồi neo dây xuống đáy sông. Ghe được sử dụng giống như một chiếc phao và được cố định để không bị nước cuốn đi. Phía bên dưới là miệng đáy, người ta giăng một tấm lưới ống lớn để luồng tôm cá theo con nước chui vào.

Tới Cà Mau, nơi sông Cửa Lớn đổ ra biển, người ta sẽ thấy ngạc nhiên bới nhiều giàn đáy chắn ngang mặt nước được bố trí dọc trên sông. Đây là một hình ảnh quen thuộc của sông nước Cà Mau.

Trong hệ thống lưu vực của Đồng Bằng sông Cửu Long, sông Cửa Lớn là dòng sông mang nhiều chi lưu nhất, dòng chảy mạnh nhất và nguy hiểm nhất. Bởi tính chất đặc biệt này của nó mà nơi đây được coi là khởi nguyên của phương thức lợi dụng dòng chảy, đón tôm cá bằng lưới ống của người dân Cà Mau.

Đây là một nghề phổ biến của cư dân nơi đây bởi đó là nghề cho thu nhập mà không cần bỏ ra quá nhiều chi phí. Tất cả chỉ phụ thuộc vào sức mạnh và khả năng chinh phục thiên nhiên của con người.

Đi dọc trên sông,nếu để ý kỹ thì người ta có thể nhận ra hai loại giàn đáy khác nhau. Đó là loại đáy cột và đáy bè. Hai loại đáy này có thể phân biệt với nhau bởi hình dạng đáy và vị trí của nó được đặt trên sông.

Ở những đoạn nước sâu vừa phải, người ta dùng những cây gỗ lớn, cắm xuống lòng sông, giăng thành hàng ngang và dùng dây neo vào nhau. Đây được gọi là các đáy cột.

Thông thường, người ta làm nhà ngay bên cạnh các giàn đáy này để tiện trông nom và thu đáy. Dần dần, dọc con sông này trở thành nơi định cư của nhiều hộ dân đến từ nhiều nơi khác nhau. Nghề đóng đáy cũng vì thế mà truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.

Thế nhưng những giàn đáy xuất hiện ngày càng nhiều cùng trên một đoạn sông, khiến cho việc khai thác tôm cá trở nên khó khăn hơn.

Dong day be tren song.1

Một số cư dân khác trong nghề đáy đã tìm đến nơi giáp ranh giữa sông và biển, chỗ có lòng sông sâu hơn, dòng nước chảy mạnh và xiết hơn để làm đáy.

Gia đình ông Tư Răn là một trong những gia đình làm nghề đóng đáy bè lâu năm tại quãng sông Cửa Lớn này. Cậu con trai út của ông cũng bắt đầu theo cha ra đáy bè. Đây là thế hệ thứ 3 nối tiếp công việc này của gia đình.

Ở những vị trí sâu không thể cắm cọc, người ta dùng những chiếc ghe kết lại thành một khối rồi neo dây xuống đáy sông. Ghe được sử dụng giống như một chiếc phao và được cố định để không bị nước cuốn đi. Phía bên dưới là miệng đáy, người ta giăng một tấm lưới ống lớn để luồng tôm cá theo con nước chui vào. Những giàn đáy bè tuy cách làm có phần phức tạp và tốn kém hơn nhưng lại cho lượng tôm cá nhiều hơn các giàn đáy cột. Bởi tại vị trí lòng sông sâu hơn, dòng nước chảy mạnh và xiết hơn.

Người ta phải mất rất nhiều công sức để tìm nơi đặt giàn đáy đúng dòng chảy để thu được tôm cá nhiều. Chính vì vậy,những chiếc đáy bè được thế đi trước để lại được coi là tài sản vô giá của họ.

Nơi đây đang bắt đầu vào mùa gió Nam. Vào mùa này, sóng biển lặng hơn rất nhiều và việc di chuyển của thợ đáy từ miệng đáy này sang miệng đáy kia có vẻ đơn giản hơn. Nhưng không vì thế mà mức độ nguy hiểm của công việc này giảm xuống.

Culture

Việc thả lại đáy và ghim cho chúng nằm sát dưới đáy sông, thuận theo chiều con nước chảy cũng rất nguy hiểm, Việc này cần những thợ đáy lành nghề, có sức khỏe dẻo dai thì mới có thể đảm đương được. Dù đã có nhiều năm trong nghề, nhưng mỗi lần xuống nước là mỗi lần ông Tư Răn phải cẩn thận hết sức.

Dòng nước chảy mạnh và xoáy có thể nhấn chìm bất cứ thợ lăn chuyên nghiệp nào. Lúc này, sự khéo léo của con người được đưa ra thử thách. Nếu sơ sẩy, rất có thể người ta sẽ phải đánh đổi cả tính mạng khi rơi xuống lòng sông với hệ thống dây neo và lưới ống chằng chịt. Đó cũng là lý do mà các thợ đáy phải có sẵn một con dao trong người để đề phòng bất trắc.

Quãng thời gian chờ con nước lên, ông Tư Răn cũng không bỏ miệng đáy để vào bờ. Bởi vào thời điểm chiều tối khó quan sát, nhiều tàu bè đi ngang qua có thể đâm vào các giàn đáy. Không mất mạng thì tài sản cũng hư hao. Dù nguy hiểm, nhưng với những người sống phụ thuộc vào sông nước như ông Tư Răn, bỏ nghề thì lấy gì để kiếm sống?

Vào mùa gió nam, những cơn mưa có thể bất chợt kéo đến. Những lúc như thế, người làm đáy vẫn phải ở lại trông các giàn đáy của mình để đề phòng những tình huống bất ngờ có thể xảy ra. Đó là một phần cuộc sống của họ.

Không hẳn mọi sinh hoạt của những người đóng đáy đều diễn ra trên sông, nhưng bữa ăn manh áo hàng ngày của họ thì thực sự phải phụ thuộc vào nó. Vào con nước trúng, người ta có thể có thu nhập hàng triệu đồng, vậy nhưng kể từ khi bước vào nghề đóng đáy đến nay, gia đình ông Tư cũng chỉ có cái đáy bè này là tài sản lớn nhất.

Ở cái tuổi ngoài năm mươi, người ngư phủ này không còn nhiều sức để đương đầu với sông nước và sự cực khổ của nghề nữa.

Phải chứng kiến một buổi thu đáy trên sông Cửa Lớn mới có thể thấy hết được sự vất vả mà những người thợ đáy đã nói đến.

Dong day be tren song.2

Nguyễn Nhật Trường – cậu con trai mới hơn 22 tuổi đảm đương vai trò thu đáy giúp cha. Đây là công việc rất quan trọng, người ta phải kéo lưới đúng lúc con nước vừa lên, tôm cá vừa lọt vào túi lưới. Nếu sớm hơn, người ta có thể sẽ bị trượt mất cả mẻ tôm, cá hoặc tôm cá sẽ bị chết nếu quên không thu đáy.

Buổi thu đáy kéo dài suốt 2 tiếng đồng hồ. Có nhiều người cũng đang đi thu đáy ở khu vực này.

Tất cả thu nhập của một lần đóng đáy phụ thuộc phần lớn vào con nước. Đây là từ để chỉ một chiều nước xuống hay nước lên, phụ thuộc vào dòng chảy từ sông ra biển hoặc ngược lại. Nó có ý nghĩa đặc biệt quan trọng với người làm nghề đáy. Tại Nam bộ vào mùa nam, một ngày thường có 2 con nước lên và xuống, người ta dựa vào thời điểm con nước này để kéo lưới lên.

Dong day be tren song.3

Tuần tự theo mỗi ngày mà việc thu đáy ở đây lùi thêm 1 tiếng theo con nước. Càng đến gần ngày 16 âm lịch, việc thu đáy càng diễn ra muộn hơn, có thể vào 3 hoặc 4 giờ sáng.

Bữa thu đáy này, sau khi lọc rác ra khỏi lưới thì lượng tôm cá được nhặt ra không còn được bao nhiêu. Nhưng người ta vẫn hi vọng vào những ngày tiếp theo, khi con nước mạnh hơn, họ sẽ thu được nhiều tôm cá hơn.

Cuộc sống của các cư dân bên dòng sông Cửa Lớn vẫn tiếp tục diễn ra. Ông Tư Răn phải tranh thủ ngày nắng để giặt và phơi lưới cho những mẻ thả đáy sau. Những chiếc lưới ống này là tài sản quý của những người làm nghề đóng đáy. Một chiếc lưới tốt, nếu được chăm sóc cẩn thận sẽ hứa hẹn đem về những mẻ tôm cá lớn.

Cũng như nhiều người làm nghề đóng đáy trên sông Cửa Lớn, ông Tư Răn cũng tin rằng dòng sông này sẽ còn tiếp tục cưu mang con cháu của mình.

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s