Ngôi đền cổ và tấm sắc phong hơn 400 tuổi

Trải qua nhiều triều đại, ngôi đền Đức Thánh Cả vẫn linh thiêng, trường tồn, hiên ngang, không chịu khuất phục quân thù như phong thái của ngài. Ngôi đền cổ và Đức Thánh Cả cũng vì thế mà được các triều Lê, triều Tây Sơn, triều Nguyễn ban tặng tới 31 sắc phong, điều hiếm thấy, không có tại ngôi đền nào.

Đông Sơn là một làng cổ có bề dày truyền thống về lịch sử, văn hóa và được mệnh danh là cái nôi của nền văn hóa người Việt cổ. Qua bao biến động, tàn phá của chiến tranh và thời gian, làng Đông Sơn vẫn lưu giữ và bảo tồn lại được những nét văn hóa cổ, những di sản kiến trúc, di sản văn hóa tâm linh có giá trị mãi muôn đời sau.

Một trong những di sản văn hóa tâm linh đó là ngôi đền cổ thờ Tham Xung Tá Quốc (tức Đức Thánh Cả), hay còn gọi là Đền Nghè, thuộc làng Đông Sơn, Hàm Rồng, Thành phố Thanh Hóa. Đây là ngôi đền đã có từ cách đây hơn 400 năm, là di tích lịch sử cấp quốc gia đã được xếp hạng. Ngôi đền cổ trải qua bao nhiêu năm vẫn giữ nguyên được nét kiến trúc cổ với nghệ thuật điêu khắc gỗ màn trạm tứ linh, hoa lá sinh động. Đặc biệt hai đầu hồi ngôi đền và phía trong nóc đền, được trạm khắc hình đầu rồng rất công phu, tượng trưng cho thời Lê lúc bấy giờ, rất hung mạnh và quân chủ.

Dưới chân núi, ngay sát ngôi đền là tấm bia đá nằm sau hậu cung đã phủ rêu phong có tên “Thành Xử Bi Ký”, là cuốn sách được tạc trên đá, ghi lại việc tìm thế đất và đóng góp công sức của nhân dân Đông Sơn từ thời xây dựng đền thờ ngài. Những hàng chữ được khắc trên đá cũng là minh chứng về một lịch sử triều đại phong kiến và vị thánh hoàng có công với dân, với nước trên mảnh đất làng cổ Đông Sơn đã qua vài thế kỷ.

Cũng như bao thế hệ thủ từ tại ngôi đền cổ này, ông Dương Ngọc Tường thủ từ tại đền Đông Sơn hiện nay đã gắn bó với ngôi đền như một duyên phận. Ngoài công việc của một thủ từ hương khói, chăm sóc và bảo vệ ngôi đền, ông Tường vẫn thường xuyên ra tấm bia cổ để kiểm tra và lau bụi. Ông dường như đã coi tấm bia cổ như một tri kỷ.

Lý giải về ngôi đền thánh Hoàng

Qua những lời thủ từ Dương Ngọc Tường kể lại, những người dân Đông Sơn và các thế hệ sau được biết thêm và hiểu rõ thêm về ngôi đền nghè cổ của quê hương mình với những giá trị văn hóa và lịch sử lắng đọng qua bao trầm tích thời gian và bụi trần.

Ngoi den co 400 tuoi.1

Ngôi đền nghè thờ ngài Tràng Ất Tài Vương tước hiệu Tham Xung Tá Quốc, người được mệnh danh là Thánh hoàng. Ngài được phong là Thánh bởi tài cao, đức dày, nhân rộng, trí tuệ thông minh, mưu lược cương nghị, quả đoán, tính trời, giúp vua, vì nước. Cuối đời nhà Lý, khi nhà Đường cử đại quân đến giao tranh, thế giặc mạnh, binh lính chiến đấu ác liệt dài ngày, lương thực và sinh lực cạn kiệt, vận nước lưu vong, ngài Tham Xung Tá Quốc xung phong thân trinh đi diệt giặc và hy sinh trong trận chiến tại Thượng Trang, Đông Sơn được dân làng tôn vinh, lập đền thờ. Tấm bài vị với tước hiệu Đức Thánh Cả trong ngôi đền cổ khắc ghi một cách sâu đậm nhất về phẩm chất, tài năng và đức độ của ngài được lưu giữ từ thời vua Lê Duy Kỳ, niên hiệu Vĩnh Tổ (1620 – 1628). Đây là báu vật duy nhất thể hiện sự hiển linh của Đức Thánh Cả trên cõi trần tại mảnh đất Đông Sơn.

Sắc phong biểu trưng uy quyền triều Lê

Trải qua nhiều triều đại, ngôi đền Đức Thánh Cả vẫn linh thiêng, trường tồn, hiên ngang, không chịu khuất phục quân thù như phong thái của ngài. Ngôi đền cổ và Đức Thánh Cả cũng vì thế mà được các triều Lê, triều Tây Sơn, triều Nguyễn ban tặng tới 31 sắc phong, điều hiếm thấy, không có tại ngôi đền nào. Trong 31 sắc phong tại ngôi đền cổ này thì có tấm sắc phong đầu tiên dưới triều vua Lê, tính đến nay vừa tròn 410 năm tuổi.

Sắc phong, điều khẳng định niên đại ngôi đền cổ

Sắc phong là loại hình văn bản gốc có niên đại tuyệt đối chính xác, cho phép chúng ta khẳng định rõ ràng về phong cách mỹ thuật, thể chữ, chất liệu giấy của từng thời kỳ lịch sử. Trên mỗi sắc phong, dấu ấn uy quyền của các vị vua cai trị cũng được thể hiện rất rõ nét. Sắc phong ở triều Lê chủ yếu là hình rồng cách điệu và các chấm vân mây cách điệu, đặc biệt là họa tiết rồng được thể hiện rất sắc nét và dũng mãnh. Điều đó cũng nói lên được chế độ phong kiến cũng như là triều đại nhà Lê rất hùng mạnh, cùng chế độ quân chủ phong kiến tập trung phát triền đến đỉnh cao của thời kỳ này. Trên nền giấy gió của tấm sắc phong cổ 410 năm của triều Lê, nét chữ thoáng, nhìn tưởng là chữ được khắc in, nhưng thực chất đó là những nét chữ được viết bằng tay của những quan bộ lại trong Bộ Thượng Thư triều đình, những người được vua đề cử để biên soạn, viết và công bố, ban sắc phong. Đây là những người văn hay chữ tốt, có trình độ học vấn cao, và nét chữ phải đẹp như in khắc vậy.

Hàng năm, cứ vào ngày mất của ngài, ngày 3 tháng 3 âm lịch, dân làng Đông Sơn tổ chức lễ hội Đức Thánh Cả. Các sắc phong quý trong ngày này cũng được nghênh rước long trọng tới ngôi đền để thờ cúng và tri ân công lao của ngài.

Sắc phong dưới triều vua Lê

Sắc phong dưới triều vua Lê

Quy định bảo vệ sắc phong cũng rất nghiêm ngặt. Từ thời xưa, sắc phong phải được thờ ở Đình Miếu, cất trang trọng trong hòm son. Cá nhân hay làng xã phải cất giữ sắc phong thật cẩn thận, nếu bị thiên tai, hỏa hoạn mà bị rách, nát thì những người chịu trách nhiệm bảo quản phải chịu tội. Sắc phong là tài sản chung của làng, xã, thường được cất giữ tại Đền, Miếu. Tuy nhiên, trải qua các triều đại và những biến cố của lịch sử, không phải lúc nào các sắc phong này cũng được lưu giữ tại ngôi đền. Hiện những người được giao trọng trách để bảo tồn và giữ gìn những hiện vật có giá trị tại ngôi đền, bao gồm cả 31 tấm sắc phong đã phải chuyển về nơi đủ điều kiện để quản lý, cũng như cất giữ những tấm sắc phong quý giá của mình. Nhờ những sự cố gắng, quan tâm của ban quản lý di tích Hàm Rồng, cũng như bà con làng Đông Sơn đoàn kết, đồng lòng để 31 tấm sắc phong của ngôi đền cổ vẫn được giữ nguyên vẹn cho đến tận ngày hôm nay.

Những bể dâu hơn 4 thế kỷ không thể làm mai một đi những giá trị văn hóa, giá trị kiến trúc và giá trị tâm linh của ngôi đền cổ Đức Thánh Cả và tấm sắc phong. Ánh hào quang và long môn trên tấm sắc phong sẽ còn sáng rọi trên ngôi đền của vị thánh bất tử như một minh chứng về sự trường tồn mãnh liệt về dấu ấn rực rỡ của triều đại nhà Lê thịnh vượng một thời.

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s