Đông Sơn trong văn hóa cổ vật

 Đông Sơn không chỉ là một trong các làng cổ vùng Bắc Bộ được biết đến, ngoài sự có mặt lâu đời của nền văn minh Việt cổ, hình ảnh kiến trúc ngôi làng và các cổ vật ẩn hình trong các ngôi nhà trên 200 tuổi còn sót lại chính là câu chuyện trong lần khám phá này của chúng tôi mà ít người được biết đến.

Đứng trên núi voi ngọn núi ngay đầu làng Đông Sơn nhìn từ trên cao xuống ngôi làng Đông Sơn tưởng như nằm giữa thung lũng, thế sông thế núi tạo thành tường thành sơn thủy hữu tình  có âm có dương tương sinh quan vũ. Sự liên quan phong thủy được gắn bó liên hoàn bởi nhìn vào kiến trúc của làng cổ Đông Sơn mới thấy người xưa thiết kế dựng làng đã rất am hiểu và nhìn rộng. Toàn bộ ngôi làng được bao bọc xung quanh là núi, sau lưng làng tựa vào núi gọi là núi rồng, tạo nên bức tường thành trấn giữ chắc chắn không chỉ cho an ninh mà cho cả môi trường cuộc sống.

45

Theo chân ông Lương Trọng Duệ chủ nhân một ngôi nhà cổ mà chúng tôi sắp ghé thăm tìm về một không gian cổ kính mới.

Ngôi nhà ông Duệ trong ngày đẹp trời, luôn tràn ngập tiếng cười và đông đúc bởi sự có mặt của các đoàn thăm quan. Mọi người về đây những mong được thỏa hiếu kỳ khám phá về thân thế ngôi nhà cổ đã trên 200 tuổi. Là người đứng đầu họ, nên ông Duệ thường chỉnh tề trong lễ phục truyền thống trước gia tiên và quan khách. Đây cũng là nét văn hóa gia phong riêng của dòng họ Lương trong làng cổ Đông Sơn.

Theo thần phả họ Lương để lại ông là con cháu đời thứ 14 của họ Lương từ Nam Định di cư đến Thanh Hóa. Điều đặc biệt theo các cụ đời xưa kể lại ông tổ họ Lương chính là Trạng nguyên Lương Thế Vinh. Chính ông cũng không biết vì sao gia đình mình lại di cư và có mặt tại mảnh đất này nhưng ông tự hào vì ngôi nhà mình vừa mang dòng dõi của cụ trạng Nguyên vừa là người con cháu của làng cổ Đông Sơn.

Ông Lương Trọng Duệ – Chủ nhân ngôi nhà cổ làng Đông Sơn TP. Thanh Hóa: 

“Dòng rõi tôi là dòng họ Lương xuất phát từ ở chỗ Vụ Bản Nam Định, trong thời gian đó vào đây lập đất tại địa phương đây, tức là đời tôi tức đời tôi hậu duệ đời thứ 14 tức là nhà của các cụ kiến trúc theo kiến trúc cổ ngày xưa, tức là theo xác minh tức là đầu thời kỳ nhà Nguyễn trên dưới 200 năm…”

Trong gian căn nhà 5 gian: 3 gian thờ chính giữa và 2 gian trái là nơi để đồ và phòng nghỉ của gia chủ. Đặc biệt dưới chân ban thờ chiếc hộp đựng thần phả họ Lương luôn được đặt chính diện. Bên cạnh là hai sanh tiền cổ được tìm thấy cùng các cổ vật trong làng. Nhìn vào sanh tiền cổ và theo dòng gia phả họ Lương thì thấy đây là một gia chủ có quyền và thế lựcnên ngôi nhà mang đậm nét gia phong của một tộc trưởng trong họ.

Ngôi nhà cổ 200 tuổi hiếm hoi còn gần như nguyên vẹn của làng cổ Đông Sơn ẩn chứa nhiều minh chứng cho nền văn hóa Đông Sơn rực rỡ một thời. Trên mái nhà hàng ngàn viên ngói vảy cá trầm mặc đầy rêu phong, xen giữa các lớp ngói là hiện thân là các lớp lớp thời gian và tầng xã hội bấy giờ. Mái nhà, cột, kèo vẫn còn nguyên trạng kiến trúc. Trong nhà và ngoài sân của ngôi nhà nền được lát gạch nung truyền thống dầy 5cm rộng 20×20 đây là loại ghạch được nung đốt bằng rơm theo cách ngày xưa tạo nên độ bền chắc hợp với kiến trúc cổ.Trong hiên nhà các cây cột được làm bằng đá cổ nguyên khối, thềm hiên được lát bằng loại đá Nhồi xanh, loại đá nổi tiếng của Thanh Hóa được dùng riêng cho cung đình ngày xưa và đặc biệt được xử dụng cho việc xây dựng ốp lát trong lăng của Hồ Chủ Tịch.

Chuyện các di vật cổ được tìm thấy ở vùng đất Đông Sơn sẽ là chìa khóa mở ra với nhiều điều chưa được chia sẻ, chưa được biết đến liên qua mật thiết với ngôi làng cổ Đông Sơn này. Câu chuyện lại đưa chúng ta một lần nữa trở lại ngôi nhà 200 năm tuổi của ông Lương Trọng Duệ để cùng khám phá thêm và chiêm nghiệm.

Gian phòng để cổ vật là một minh chứng cho cả quãng thời gian hàng thế kỷ của chủ nhân ngôi nhà. Điều kỳ lạ là các cổ vật ở đây khi khai quật đưa vào cất giữ có cái ngót nghét trên dưới 200 năm.Trong ánh sáng mờ ảo khiêm tốn các cổ vật như càng huyền bí và kín đáo hơn. Chắc rằng đằng sau mỗi một cổ vật là một câu chuyện dài về nó về thân phận con người thuộc về xã hội lúc bấy giờ.

Ông Lương Trọng Duệ – Chủ nhân ngôi nhà cổ làng Đông Sơn TP. Thanh Hóa: 

“Các cụ ngày xưa khi ốm đau là phải cần thuốc bắc nên phải dung siêu bằng đất để nấu chứ không dù ng siêu bằng đồng được, nên bỏ thuốc vào đây … Sắc 3 lần như thế giao lại để hâm sôi lên nấu, cái ấm này thời kỳ đời thứ 13-14 để lại”

am dong.JPG1


Chiếc ấm đồ đồng có tay cầm để pha trà của các cụ ngày xưa được tính ngót nghét 200 năm. Ấm dùng để đun trà bằng than củi. Đun sôi đến đâu thì rót trà tới đó. Thật tự hào về nét gia phong trong văn hóa uống trà của đời xưa đã xuyên suốt thời gian và lan tỏa đến trong mọi cộng đồng người Việt chúng ta ngày nay.

Lọ gốm màu da lươn hơn 100 tuổi được khai quật ở trong vườn trong buổi làm vườn cuốc xới của các cụ. Đây là vật dụng đựng đồ ăn hay dùng để muối dưa cà… Điều minh chứng cho nền văn hóa Việt cổ cách đây hàng trăm hàng nghìn năm nhưng cũng rất gần gũi với cuộc sống sinh hoạt của chúng ta ngày nay.

TS Hoàng Bá Tường – Phó ban tuyên giáo Tỉnh ủy Thanh Hóa:

“Trong cái khảo cổ văn hóa Đông Sơn ngoài cái đồ đồng ấy thì chúng ta có thể thấy cái đồ gốm của Đông Sơn cũng có những nét hết sức là độc đáo và đặc sắc, và sau này thì chúng ta thấy trong cái mảnh gốm Đông Sơn cổ thì cũng có những cái tiếp biến giữa văn hóa đồ gốm của Đông Sơn…”

noi dat

Đi trong các ngõ xóm, ta vẫn bắt gặp hình ảnh đặc trưng của một làng cổ. Trên con đường làng qua các cồng ngõ cổ kính và rêu phong vẫn luôn có mặt các thế hệ trong dòng chảy sinh hoạt cộng đồng. Bức tranh rõ nét của một làng quê còn đủ mặn mà hương vị chưa bị mai một nhạt phai hay kiến trúc bị phong hóa xuống cấp bởi đô thị hóa.

Nhìn vào các dụng cụ sinh hoạt lao động sản xuất biểu trưng cho nền văn minh lúa nước: như cày, bừa , nơm rậm đánh cá, đánh ria, đánh tép, hay chiếc giỏ, thúng, nia vật dụng LĐSX…vvv.. Khung cảnh lao động của một cuộc sống người Việt cổ như được tái hiện lại. Đây chính là minh chứng về một tộc người Việt Mường cổ đã sinh sống tại đây hàng ngàn năm trước.

Các thế hệ truyền nhân theo qui luật về với tổ tiên, những người ở lại đang sống trong các gia đình dòng họ không phải ai cũng có may mắn được thừa hưởng được lĩnh hội những điều quí điều lợi do đời xưa để lại. Việc gia đình ông Duệ hay như bao gia đình khác được may mắn thừa hưởng chút gia phong phẩm vật do tổ tiên để lại là điều vinh hạnh và vô cùng may mắn. văn hóa làng quê, văn hóa cổ vật để được lắng nghe cổ vật kể chuyện, sẽ là những mảnh ghép là thông điệp kết nối chúng ta về với văn hóa làng quê, để cảm nhận về cội nguồn người.

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s