Khám phá Lò Gò – Xa Mát

Nằm cách thị xã Tây Ninh khoảng 30 km về phía Tây bắc, vườn quốc gia Lò Gò- Xa Mát nằm trên địa phận của 4 xã Tân Lập, Tân Bình, Hoà Hiệp và Thạch Tây thuộc huyện Tân Biên, tỉnh Tây Ninh, được giới khoa học đánh giá là rừng nguyên sinh, nơi có hệ động thực vật phong phú, và nổi bật có một số loài động vật, thực vật thuộc dạng quý hiểm cần được bảo vệ nguy cấp.

Theo “tiếng gọi” của rừng, chúng tôi, đoàn làm phim cũng rất hứng thú trong vai trò đi khám phá vì hứa hẹn được tận mắt chứng kiến các loài vật được ghi vào sách đỏ Việt nam và thế giới.

Mùa hè cái nắng như đổ lửa, đường đất đỏ đầy bụi bặm ngột ngạt chỉ khiến chúng tôi muốn nhanh chóng được ẩn mình dưới bóng mát bạt ngàn của rừng.

Vườn quốc gia Lò Gò – Xa Mát hiện diện trong tầm mắt chúng tôi. Một màu xanh cây cối bao la khiến tâm hồn của những con người đô thị cảm thấy nhỏ bé.Nơi chúng tôi ghé đầu tiên là trạm kiểm lâm bảo vệ rừng cầu Đa Ha như được thoát ra khỏi sự tù túng nhỏ hẹp, để hòa mình vào mênh mông của rừng, và điều thú vị đang ẩn dưới những tán cây bạt ngàn ấy là sự sống của các con vật, loài vật đang chờ chúng tôi khám phá.

Diện tích của vườn quốc gia Lò Gò Xa Mát vào khoảng 18.765 ha, trong đó khu được bảo vệ nghiêm ngặt là 8.590 ha, khu phục hồi sinh thái 10.080 ha, còn lại là khu hành chính dịch vụ.

Ông Huỳnh Hữu Phương – Phó giám đốc vườn quốc gia Lò Gò Xa mát, đã cho chúng tôi biết.

“Vườn Quốc Gia Lò Gò Xa Mát được đánh giá là nơi chuyển tiếp giữa vùng Tây Nguyên, miền Đông Nam bộ và vùng Đồng bằng sông Cửu Long do đó có các trạng thái bào cản ngập nước theo mùa. Đó là một địa điểm duy nhất của Việt Nam có sinh cảnh này…”

Với sự hướng dẫn của Ban Quản Lý, chúng tôi đến đài quan sát của vườn quốc gia, nơi cho chúng tôi cái nhìn toàn diện và khá đầy đủ về diện mạo của Lò Gò Xa Mát. Phía xa là khu rừng, quanh năm phủ đầy một màu xanh, là môi trường sống chủ yếu của hệ động vật, thực vật quý hiếm ở đây. Khoảng đồng trống ở giữa là đồng cỏ, các bàu trãng đang vào mùa khô hạn, đây là nơi các loài sếu, cò về tập trung theo thời hạn di trú trong năm của chúng.

Theo Ban quản lý Vườn Quốc Gia có chia sẻ:

Sự đa dạng và phong phú của VQG Lò Gò – Xa Mát là sự hiện diện của 694 loài thực vật có ý nghĩa khoa học và kinh tế phân bố khắp khu rừng. Trong đó có 158 loài cây thuốc nam; 58 loài cây cho gỗ; 21 loài cây làm cảnh; 10 loài cây thực phẩm; 7 loài cây dùng làm rau xanh. Đặc biệt hơn, VQG có các quần thể động vật quan trọng với 29 loài thú trong đó nhiều loại quý hiếm như voọc chà vá chân đen, voọc bạc Đông Dương, khỉ mặt đỏ, gấu ngựa, sói đỏ và sói vàng, cu li nhỏ), khỉ đuôi lợn…; 149 loài chim, 56 loài bò sát, 23 loài ếch nhái, 88 loài cá vá 128 loài côn trùng…. “

du_lich_sinh_thai_vuon_quoc_gia_lo_go_xa_mat_2_ngay_1_dem_2013109105920372

Với hy vọng được chứng kiến loài vật hiện tồn tại với số lượng rất hạn chế ở nước ta, loài chà vá chân đen gợi sự tò mò tìm hiểu, chúng tôi yêu cầu ông Hiền hướng dẫn đến khu vực, nơi mà ông đã từng gặp chúng. Ông băng băng dẫn chúng tôi luồng lách đi sâu vào trong rừng. Có lẽ mong muốn bắt gặp các loài động vật giữa khu rừng mênh mông bạt ngàn thế này là một điều rất khó, và càng khó hơn nếu đó là những động vật quý hiếm với không nhiều cá thể sinh sống trong khu rừng. Vì thế, chúng tôi đành gác bỏ ý định trong sự luyến tiếc, để tiếp tục vào rừng tìm kiếm các loài thực vật cũng được liệt vào sách đỏ hiện nay.

Theo sách đỏ nước ta, chà vá hiện chỉ có 3 loài, chà vá chân nâu, chà vá chân xám và chà vá chân đen. Nhưng theo tài liệu ghi nhận ở nước ta thì chỉ có 3 tỉnh Quảng Nam, Kon Tum và Bình Định xuất hiện loài chà vá chân xám, và ở vườn quốc gia Lò Gò Xa Mát phát hiện có loài chà vá chân đen.

Đặc điểm nhận dạng của loại chà vá nói chung có thân lông xám với vết lông trắng ở mông. Lông vai và tay có màu đen và một vành đen phía trên trán. Chúng có vành râu quai nón màu trắng trong khi phía cổ, lông màu dà hung đỏ. Mắt hơi xếch và tay chà vá dài hơn chân. Chà vá chân đen được đặt theo hình dạng lông có màu đen ở hai chân. Cũng như 2 loài kia, chà vá chân đen ở đây được cho loài đặc hữu của nước ta, rất có ý nghĩa về nghiên cứu khoa học và nghiêm cấm tuyệt đối săn bắn. Tên của chúng nằm trong sách đỏ nước ta và thế giới.

Viện sinh học nhiệt đới và vườn quốc gia Lò Gò Xa mát cùng với nghiên cứu của các nhà khoa học đến từ Anh và Pháp, đã phát hiện ra một loài cây quý hiếm được ghi nhận là đã tuyệt chủng ngoài thiên nhiên, và sau hơn 100 năm trở lại đây thì ở vườn quốc gia Lò Gò Xa Mát được tìm thấy loài này trong tự nhiên. Đây là một thông tin vui mừng và cũng cho thấy tính độc đáo và sự đa dạng của thiên nhiên ở nước ta.Hiện ở Lò Gò Xa Mát có gần 100 cá thể cây nắp ấm Thorel này.

274236-IMG_0348

Loài cây này được nhà thực vật học người Pháp Clovis Thorel (Cờ- lô vích Tô-ren) phát hiện lần đầu tiên ở xã Thị Tĩnh, huyện Lò Thiêu, tỉnh Bình Dương vào khoảng những năm 1861, sau đó nhà thực vật học Paul Henri Lecomte (Pôn Hăng ri Lơ Com) mô tả vào năm 1909 và ông lấy tên người có công phát hiện đầu tiên để đặt tên cho chúng.

Cây nắp ấm Thorel là loài cây đặc hữu của khu vực Đông Dương, nhưng chỉ mới phát hiện và có duy nhất ở vườn quốc gia Lò Gò Xa Mát, mà chưa có phát hiện hay ghi nhận nào ở bất kỳ địa điểm nào khác ở nước ta và trên thế giới.

Loài cây này không những có giá trị về mặt nghiên cứu khoa học, đồng thời là loại cây cảnh đẹp được ưa thích trên thế giới, mà nó còn có tiềm năng về dược liệu. Theo tư liệu của y học cổ truyền phương đông, loài cây này được sử dụng để chữa trị một số bệnh như viêm gan, viêm loét dạ dày, tá tràng… ngoài ra còn có nghiên cứu chứng minh, loài cây này chứa nhóm Naphthoquinones (Náp tô ky nôn) có hoạt tính chống sốt rét.

Trước những tiềm năng mà nó mang lại như vậy, cây nắp ấm Thorel (Tô Ren), loài cây đang ở tình trạng bị đe dọa tuyệt chủng cao cực kỳ nguy cấp này, nhất thiết cần phải có các biện pháp bảo tồn đặc biệt.

Thỏa mãn một phần khám phá, tìm hiểu những giá trị về hệ động thực vật quý và phong phú ở vườn quốc gia Lò Gò Xa Mát, chúng tôi tiếp tục hành trình tìm đến con sông Vàm Cỏ bắt nguồn từ Campuchia chảy qua các địa phận của nước ta.

Khúc sông Vàm Cỏ chảy qua Lò Gò chỉ rộng khoảng chừng 10m, nằm len lỏi uốn lượn giữa rừng già, xuôi theo dòng sẽ về miền Đông Nam Bộ, còn trở ngược lại qua vùng nước bạn Campuchia. Vì thế muốn thả hồn theo chiếc xuống trên dòng sông Vàm Cỏ huyền thoại đã đi vào lịch sử của 2 cuộc kháng chiến, khách tham quan cần phải có bộ đội biên phòng hộ tống.

Thật tình cờ khi ngồi trên thuyền xuôi theo dòng sông, một hình ảnh tiêu biểu của hai thế hệ, một đã đi qua thời kháng chiến và một đang bảo vệ đất nước.

Ký ức hào hùng của những người con sống và chiến đấu trong thời kỳ bom đạn nơi đây chợt ùa về.

Sông Vàm Cỏ kết hợp với hàng trăm kênh đào, sông rạch chằng chịt dài hàng trăm cây số nối liền các tỉnh miền Đông, miền tây nam bộ giữ vai trò quan trọng chiến lược không những về kinh tế mà còn về mặt quân sự. Nơi đây đã trải qua hai kỳ kháng chiến chống giặc vô cùng ác liệt. Địa điểm Lò Gò-Xa Mát thời đó là địa bàn cơ sở của Đài phát thanh Giải phóng miền Nam Việt Nam, đồng thời cũng là căn cứ cách mạng của quân giải phóng. Cộng với vị thế quan trọng được đánh giá như là cửa ngỏ của miền Đông Nam Bộ để tiến vào Sài Gòn, tại nơi đây không ngừng diễn ra những cuộc tổng diễn tập, những trận đánh lớn quan trọng có quy mô lớn giữa quân và nhân dân miền Nam với quân địch.

Mảnh đất kiên cường này đã gắn liền với các cuộc trường kỳ kháng chiến của đất nước, đồng thời chứng kiến sự hy sinh xương máu của cha ông ta đã ngã xuống, dường như những ký ức hào hùng, những đau thương mất mát vẫn còn in đậm trong tâm trí của người cựu chiến binh ngày hôm nay.

Dòng sông Vàm Cỏ hôm nay đã hiền hòa trở lại, hằng năm mang trong mình bùn đất phù sa vun đắp cho những mảnh đất mà nó chảy qua. Sự sống không ngừng sinh sôi và phát triển. Vườn quốc gia Lò Gò – Xa Mát nơi có con sông Vàm Cỏ chảy qua, đã nhận được nguồn sống cần thiết cho hệ sinh thái động và thực vật nơi đây. Điều chúng tôi vui mừng vì có dịp đến nơi đây, được tìm hiểu và khám phá, vườn quốc gia Lò Gò – Xa Mát với vị thế đặc thù, đang sở hữu những nguồn tài nguyên thiên nhiên quý hiếm và hứa hẹn tiềm năng to lớn để phát triển du lịch, đặc biệt là du lịch sinh thái kết hợp với du lịch văn hoá về nguồn.

 

 

 

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s