Sắc phong đình Vân Cẩm

Trong hệ thống di tích lịch sử văn hóa ở xã Đông Lỗ (Hiệp Hòa), có lẽ duy nhất đình Vân Cẩm là còn lưu giữ được nhiều cổ vật bằng giấy. Hiện trong đình còn bảo lưu được chín đạo sắc phong cổ được ban tặng dưới các triều đại Tây Sơn và triều Nguyễn. Đây là những cổ vật quý có niên đại trên 100 năm tuổi được nhân dân địa phương bảo quản, gìn giữ tốt.

Đình Vân Cẩm là trung tâm sinh hoạt văn hóa tín ngưỡng nơi tổ chức lễ hội truyền thống của nhân dân địa phương. Hội lệ hàng năm được tổ chức ngày 12 tháng Giêng và ngày 16 tháng 8 âm lịch với nhiều nghi lễ và các trò chơi dân gian mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc như nghi lễ rước kiệu và tế thánh; các trò chơi dân gian đánh đu, đấu vật, chọi gà, cướp cầu, đi chữ… Buổi tối có các gánh hát tuồng, hát ca trù tại sân đình…

Tới đây , chúng tôi có thể trải nghiệm được nhiều thú vị khác từ kho tàng văn hóa vật thể và phi vật thể mà đằng sau đó là những di tích lịch sử đậm chất Phương Đông . Đi đến đầu làng nhìn chếch về phí Tây Bắc là ngôi đình Đình Vân Cẩm có từ lâu đời, tuy không nổi trội về mặt kiến trúc nghệ thuật chạm khắc nhưng lại có giá trị về mặt lịch sử văn hóa. Hiếm thấy ngôi đình nào ở địa phương còn lưu giữ được nhiều hiện vật quý như đình Vân Cẩm, trong đó phải nói tới chín đạo sắc phong cổ. Đây là những văn bản truyền mệnh lệnh của nhà vua phong cho thần Cao Sơn, Quý Minh, những người có công với dân với nước được thờ trong đình Vân Cẩm. Đình Vân Cẩm  được xây dựng từ thời Hậu Lê khoảng cuối thế kỷ 17 đầu thế kỷ 18.  Ngôi đình chính, kiến trúc chữ Đinh được làm bằng gỗ lim chắc khỏe, thời kỳ kháng chiến chống Pháp giai đoạn 1945 -1954, đình bị tàn phá nặng và hỏng một phần trái.

Dù vậy cho đến nay, Đình Vân Cẩm vẫn lưu giữ nhiều di tích cổ đặc biệt nhất là chín loại sắc phong  được ban tặng từ Vua Quang Trung, Nguyễn Huệ niên hiệu thứ 5 đến các thời vua Nguyễn sau này.

file_uploadsacphong15757

Theo Tiến Sĩ. Trần Trọng Dương – Viện nghiên cứu Hán Nôm cho biết:

“Sắc phong là loại văn bản do Bộ Lễ, do Triều Đình ban cho người có công với đất nước với Triều Đình

Và Ban cho các vị Thần linh có hiển ứng đối với dân với nước được nhà nước công nhận

Dựa vào tiêu trí phong tặng đó Có 2 loại sắc pphong: Sắc phong cho người và cho thần”

file_uploadsacphong25758

Bản sắc phong thời vua Quang trung Viết:

“Ngày 4 tháng 12 năm Quang Trung  thứ 5

Sắc phong cho Đương cảnh tá phụ Cao Sơn

Hiển ứng phù vận hộ quốc an dân

Hoằng hữu tá bích anh hùng quảng đại

Tế thế an dân triệu rường dực thánh

Phù hưng vĩ tích thân hữu trí dũng

Chính trực hùng đoán quả đạt tuấn công

Đốc hữu hiển ứng thông duệ hiệp linh

Phu uy  tuyên liệt địch kích tuy lộc

Tích khánh phu hi đại vương”

Còn sắc phòng thời vua Minh Mệnh viết:

“Ngày 11 tháng 7 năm Minh Mệnh thứ 2

Sắc phong cho xã Vân Cẩm huyện Việt Yên

Theo lệ cũ phụng thờ thần Cao Sơn

Đại cương vì thần đã có công giúp nước che chở muôn dân

Gia tặng thêm mỹ tự cho thần là

HIệp linh phù chính phu uy thượng đẳng thần”

Đây là nội dung cơ bản của chín đại sắc phong hay còn gọi là văn bản truyền mệnh lệnh của các triều vua phong cho Cao Sơn Đại Vương. Theo truyền tích Cao Sơn là 1 vị tướng thời Hùng Vương thứ 18 đã có nhiều công lao chống giặc ngoai xâm bảo vệ nền độc lập dân tôc. Khi thác đi Cao Sơn Đại Vương là vị thần linh thiện hiệu thánh là “Âm phù”, Giúp dân trừ tai diệt họa để dời sống nhân dân được yên ổn.

Hơn 100 trăm qua các triều đại từ Vua Quang Trung đến các Vị Vua Nguyễn sau này, Đình Làng Vân Cẩm đã được chín lần sắc phong, đây là một vịnh dự vô cùng tô lớn.

Nghi lễ rước sắc phong vì thế được tỏ chức đặc biệt, trang trọng, nghi lễ  này cho đến nay vẫn được các bậc tiền bối làng Vân Cẩm được tổ chức theo đúng nghi lễ truyền thống để con cháu các dòng tộc trong làng  sau này noi theo.

Sắc phong là sự công nhận của triều đình với tương lai của Vị thần đã có công che chở cho dân làng  được yên ổn thanh bình, mùa màng tươi tốt. Khi ban sắc phong , mỗi sắc phong được coi là mỗi bản mệnh đại diện cho tính thiên liêng cao cả của cả dân tộc được đặt trong hậu cung, vào các dịp lễ tết có một lễ rước sắc phong, Tộc làng chọn những cao niên có văn hay chữ tốt, có phẩm hạnh, gia đình nề nếp, con cháu đông đủ đem sao lại một bản, rồi đem đi rước sắc. Việc rước sắc đó là cả làng rước, cả làng chứng kiến tham gia. Đây được coi là một biểu tượng đặc trưng đại diện tính thiêng liêng cao cả của dân tộc, sau khi rước xong cả làng đêm rước đó đi vái.

Sắc phong làm bằng chất liệu giấy dó mỏng có màu vàng nhạt, dai và bền có kích thước khoảng 133cm x 53cm. Đây là một loại giấy được sản xuất bằng kỹ thuật cổ truyền đặc biệt. Loại giấy quý này để làm được đòi hỏi rất nhiều công phu, nguyên liệu dùng để vẽ lên bề mặt giấy là vàng, bạc và kim nhũ. Nhờ nguyên liệu này mà giấy sắc ở đình Vân Cẩm có hình thức và màu sắc đẹp, bền. Các đạo sắc ở đây đã tồn tại hàng trăm năm mà vẫn còn bảo lưu được gần như nguyên vẹn.

_dt_61120131559_t1

Trên mỗi sắc phong ở đình Vân Cẩm đều có dấu ấn uy quyền của các vị vua cai trị được thể hiện khá rõ rệt. Ở đây có thể thấy rõ các loại giấy sắc phong khác nhau. Sắc phong dưới thời Tây Sơn đời vua Quang Trung và Cảnh Thịnh có viền mép xung quanh in triện hoa chanh và hồi văn phía trước vẽ một con rồng lớn ẩn trong mây gọi là Long ám và các dấu chấm tròn, mặt sau vẽ hình nhị linh, hai con vật linh trong bộ tứ linh (Ly, Phụng), hình vân mây, bốn góc và ở chính giữa in hình chữ Thọ.

Sắc phong dưới thời Nguyễn đời vua Minh Mệnh, Thiệu Trị, Tự Đức… đều sắc phong cho bậc Thượng đẳng thần, mép viền in triện hoa chanh và hồi văn, mặt trước vẽ một con rồng lớn, ẩn trong mây, gọi là Long ám, mặt sau vẽ hình Tứ linh (Long-Ly-Quy-Phượng), ở bốn góc vẽ hình chữ Thọ, chính giữa vẽ hai chữ Thọ liền nhau gọi là song Thọ.

Trong mỗi bản sắc ở cuối văn bản có ghi niên đại tuyệt đối đến tận ngày, tháng, năm. Niên đại của sắc phong được ghi gồm niên đại triều vua ban sắc, tháng ngày ban sắc. Thông qua nội dung sắc phong ở đình Vân Cẩm có thể cho ta hiểu biết về địa lý, lịch sử, văn hóa dân gian của vùng đất con người nơi đây đồng thời còn thể hiện đặc trưng của thư pháp Hán Nôm và sự biến đổi qua các thời kỳ lịch sử.

Chúng tôi phải là người may mắn lắm mới được chiêm ngưỡng các ban sắc phong cổ này khi đến đình Vân Cẩm bởi chúng được cất giữ cẩn thận mà không phải ai cũng tùy tiện được bỏ ra. Đối với người dân làng đình Vân Cẩm chỉ những bậc cao niên được tin tưởng mới được mở sắc phong để nghiên cứu và tìm hiểu. Sự kính cẩn của các bậc cao niên ấy trong từng trang sắc phong cổ đủ thấy sự chân trọng của họ với những minh chứng lịch sử.

Trải qua biến thiên thời gian, đình Vân Cẩm tuy không còn giữ được nguyên trạng như xưa nhưng vẫn còn vẻ uy nghi vốn có. Khi đến đây người ta có cảm giác như được sống trong quá khứ, khi gần như nếp sống của dân xưa được thế hệ sau lưu giữa và thực hiện ngay trong dời sống ngày nay và có thể hiểu được, tại sao chín đạo sắc phong mà các đời vua đã ban được người dân ở nơi đây cất giữ như một báu vật. Bởi họ tin rằng những cổ vật thiêng đó sẽ đem lại cho họ một đời sống quốc thái dân an như ý nghĩa ban đầu của nó.

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

w

Connecting to %s