Chùa Bốn Mặt

 Xuôi về miền Tây, ghé lại thành phố Sóc Trăng, vùng đất nơi đây cảm giác níu chân người du khách .Mang vẻ đẹp bình yên như bất cứ vùng quê nào trên khắp nước Việt Nam, nhưng Sóc Trăng lại còn thu hút du khách bởi một vẻ đẹp kỳ lạ khác, bởi các ngôi chùa mang phong cách rất đặc biệt,  là điển hình của sự giao thoa văn hóa của ba sắc tộc Kinh, Hoa và Khmer.

Nếu như các ngôi chùa của người Hoa thể hiện lối kiến trúc và nét đặc trưng văn hóa tín ngưỡng, mái chùa lợp ngói âm dương lưu ly, sơn tường chủ đạo màu đỏ …

Chùa người Kinh, khoác bên ngoài vẻ màu trầm tĩnh, bình dị như với ngụ ý “lánh đời vào đạo”, lối kiến trúc và các hoa văn được tiết chế, mang yếu tố nhẹ nhàng, thanh thoát của cỏ cây hoa lá, như bộ tứ quý mai lan thu cúc, hệ thống thờ tự gồm các vị Phật, hộ pháp…

Thì hệ thống chùa mang đậm phong cách văn hóa người Khmer tại Sóc Trăng lại khác hẳn.Chiếm đến 60% số lượng các ngôi chùa ở tỉnh Sóc Trăng, chùa của người Khmer là nhân tố nổi bật, thu hút mọi người khi đến tham quan nơi đây.

So với sự trầm tĩnh của chùa người Kinh, hay sự bó hẹp không gian của chùa người Hoa, chùa của người Khmer ở Sóc Trăng, nhìn từ xa toát lên một màu vàng sáng rỡ, trong một không gian rộng rãi, là nơi hội tụ của các công trình kiến trúc, hoa văn hình tượng và màu sắc nổi bật. Dường như các ngôi chùa này chưa bao giờ “nép mình” dưới cuộc sống của đô thị, của phum sóc, mà luôn hiện diện như một vị thế trung tâm trong đời sống người dân.

Nằm cách thành phố Sóc Trăng khoảng 6km, ngôi chùa Bốn Mặt, không những nổi bật về lối kiến trúc, nói đúng hơn là quần thể kiến trúc tôn giáo có giá trị văn hóa truyền thống đậm nét của người Khmer, mà nơi đây còn lưu giữ những câu chuyện linh thiêng kỳ bí.

Đến với các ngôi chùa này, du khách đều bị thu hút tò mò, thậm chí có chút sợ hãi khi chiêm ngưỡng hình ảnh rắn 9 đầu đặt trên lối đi từ cổng vào chùa. Theo truyền thuyết, rắn Nagar có công che mưa cho đức Phật khi ngài ngồi thiền định. Còn trong quan niệm của người Khmer, rắn Nagar biểu trưng cho sự thịnh vượng, xua đi tà khí, dẫn đến cõi thiên đường, vì thế ở các công trình kiến trúc văn hóa Khmer, trên cầu thang, lối đi hay hành lang đều có tạc đầu rắn Nagar.

Từ cổng con đi vào trung tâm chính điện ngôi chùa, từng hàng cây thốt nốt xanh tươi tạo  không gian tươi mát, thoáng đãng .Chúng tôi tình cờ bắt gặp đoàn sư chuẩn bị đi khất thực, đây là một hoạt động sinh hoạt thường ngày trong cuộc đời tu tập của họ.

70536495

Theo tài liệu ghi lại, chùa Bốn mặt có lịch sử gần 500 năm, xây dựng trên diện tích 65.000 mét vuông. Chùa trải qua ba lần trùng tu và gần đây nhất vào năm 2011, chùa được sơn màu vàng rực rỡ, sang trọng .Dù vậy, chùa vẫn giữ được kiến trúc nguyên thủy từ lúc ban đầu xây dựng cho đến ngày nay với kết cấu gạch, nước, cát, rơm và vôi.Vì thế qua thời gian, những tầng mái ít nhiều đã có dấu hiệu rạn nứt.

Kết cấu mái của chùa được xây dựng theo dạng tam cấp, mái chồng lên mái có 3 lớp, lớp ngoài cùng lớn nhất, rồi đến lớp giữa và lớp trong cùng nhỏ dần và nhô lên cao, trung tâm là đỉnh gắn với tháp nhọn .Ở viền mái và các góc cạnh được trang trí và điêu khắc công  phu các hình nét mô phỏng hình tượng rồng theo mô típ của loài cá Poonco (Pôn Cô)

Bên dưới tầng mái, được chạm trổ công phu các hình tượng tiên nữ Keynor (Cây-no), mình chim có gương mặt phúc hậu mang yếu tố thẩm mỹ và các chim thần Krud (Cơ rút), mình người có đầu, chân và hai cánh của chim .Chim thần Krud có miệng ngậm hồng ngọc, đứng bên dưới vị trí tiếp giáp của mái và các trụ cột, biểu trưng cho sức mạnh – giơ tay nâng đỡ mái chùa.

Một điểm nữa khiến du khách rất dễ nhận diện, đó là vị trí trên cao nhất, nổi bật nhất trên đỉnh của chùa là tháp với đầu tượng Phật 4 mặt, gọi là Maha Prum ( Ma-ha-pơ-rum). Phải chăng đây chính là lý do khiến người dân nơi đây gọi chùa một cách đơn giản bình dị, chùa 4 mặt?

Theo quan niệm của người Khmer, đầu tượng Maha Prum tượng trưng cho đức Phật luôn quay nhìn về 4 hướng, Đông -Tây -Nam -Bắc và ở trên cao luôn quan sát để phổ độ chúng sinh.Vì thế, đến bất cứ ngôi chùa nào của người Khmer, chúng ta đều dễ dàng nhìn thấy ở trên đỉnh cổng, đỉnh tháp hay đỉnh chùa đều dành vị trí trang trọng để đặt đầu tượng Phật 4 mặt. Từ trên cao nhìn xuống và ở bất cứ nơi đâu, người dân Khmer một lòng thuần tín tôn giáo, cảm giác yên tâm an lành vì có đức Phật quan sát che chở .

Đi theo sự hướng dẫn của sư Thạch Boene (Thạch – Bon) và được sư thầy giải thích nội dung trên tấm bia, chúng tôi dần dần khám phá câu chuyện kỳ bí, mang màu sắc tâm linh cũng là nguyên nhân khởi dựng ngôi chùa này, ngoài ra để lý giải ngôi chùa mang tên 4 mặt.

Mấu chốt câu chuyện được trưng bày ở chánh điện ngôi chùa ,vì thế chúng tôi cùng một vị sư tiến vào chính điện, nơi nghiêm trang và quan trọng nhất của chùa.

phat2-ff598

Cũng giống như hầu hết các ngôi chùa theo truyền phái phật giáo nam tông người Khmer, trong các chính diện chỉ thờ duy nhất hình tượng đức Phật Thích Ca, ngự ở hướng Tây, mặt luôn quay về hướng Đông để cứu vớt chúng sinh.Trên các bức tường và mái trần của chính điện được trang trí bởi các bức họa kể lại cuộc đời của đức Phật Thích Ca, từ lúc sinh ra cho đến lúc Ngài xuất gia tìm đạo giác ngộ và nhập niết bàn.

Ở giữa vị trí trung tâm chính điện, thờ phụng bức tượng đá hoa cương bảy màu, có hoa văn tinh xảo và kỳ lạ hơn cả là hình ảnh các vị Phật nổi lên một cách rõ nét ở 4 mặt đá.

Không ai biết nguồn gốc tượng đá này từ đâu, cũng không có nghiên cứu nào khẳng định tượng đá này được mấy nghìn năm tuổi, chỉ biết từ lúc đồng bào người Khmer khai hoang đào đất, bắt gặp tượng đá với hình ảnh đức Phật rõ nét thế này – đến nay đã gần 500 năm.Và theo quan niệm tập tục của người dân nơi đây, đá linh thiêng có ý nghĩa xác định ranh giới khu vực, nhất là ranh giới khu vực thiêng liêng như chính điện của ngôi chùa để làm trung tâm thờ phụng. Vì thế, khi đồng bào bắt gặp tượng đá này, cho là khu vực có khí thiêng, họ đã quyết định cùng sư sãi trong phum sóc dựng nên ngôi chùa với tên gọi bình dị chùa 4 mặt , dựa theo tượng đá có hình đức Phật 4 mặt.

Điều kỳ bí ở tượng đá linh thiêng này dường như nằm ngoài những suy luận phán đoán lý trí, mà chỉ có thể lý giải bằng những tâm hồn mộ đạo thuần khiết thiêng liêng, để cho rằng không thể có một bàn tay con người nào có thể tạo nên được từ thời kỳ đó.

Cũng mang quan niệm bốn phương đều có đức Phật quan sát và phổ độ chúng sinh, tượng đá 4 mặt đều có hình ảnh của 4 vị Phật, đường nét thần thái hoàn mỹ. tượng đá gồm 5 tầng, mỗi tầng có 4 vị Phật, tất cả gồm có 20 vị, mang ngụ ý mỗi tầng là một hóa thân của đức Phật trong sự nghiệp hóa giáo chúng sinh ở các cõi khác nhau.

Có một điều thú vị nữa khi chúng tôi được chứng kiến trong khuôn viên của chùa trồng hơn 100 cây đào hồng nhung có nguồn gốc từ Campuchia ,loại cây này quanh năm sai trái.Trái đào hồng nhung khi chín có màu đỏ đậm rất đẹp tỏa ra mùi thơm và có vị ngọt bùi…

Trong khuôn viên rợp bóng cây xanh che mát ngôi chùa, chúng tôi bắt gặp con đường đi ra hướng giếng tiên, nơi còn lưu lại dấu tích từ một câu chuyện huyền thoại, đậm dấu ấn dân gian và tập tục trong đời sống người dân Khmer…

Chuyện xưa kể rằng, vùng đất nơi đây nhiều năm hạn hán, người dân cầu khấn Ngọc Hoàng thượng đế mới được hai mạch nước ngọt mát lạnh. Đàn ông, đàn bà trong phum sóc mới chia nhau ra đào giếng, họ còn thách thức nhau rằng bên nào thua thì phải đi cưới bên kia .Cánh đàn bà e ngại sức vóc đàn ông trai tráng nên mới nghĩ ra mẹo cởi áo để đào giếng .Cánh đàn ông thấy thế mới đua nhau bò qua nhìn trộm .Vì thế cuối cùng họ thua nên phải chịu lễ đi cưới phụ nữ trong phum sóc. Dấu tích con đường đó đến nay vẫn còn và gần đây được chùa cho xây lại bằng xi măng.

Giếng ông, giếng bà trải qua mấy trăm năm thăng trầm bồi tích, nay chỉ còn là bãi đất bồi để trống, dấu tích chỉ còn lại con đường và các viền đất chạy xung quanh bãi bồi được cho xưa kia là thành giếng

Một ngày nữa lại trôi qua bình yên trên mảnh đất này, dòng thời gian dường như không thể làm phai mờ đi những vẻ đẹp truyền thống văn hóa đặc sắc của con người Khmer nơi đây.

Và trong đó chùa Bốn Mặt là một trong những công trình kiến trúc tôn giáo nghệ thuật có giá trị mang đậm sắc thái , đặc trưng văn hoá truyền thống Khmer Nam bộ nói chung và của tỉnh Sóc Trăng nói riêng.

Những ngôi chùa nơi đây được xem là một bảo tàng hoàn hảo về giá trị văn hóa vật chất lẫn tinh thần, về mặt lịch sử lẫn công trình kiến trúc nghệ thuật,giúp chúng ta tìm hiểu toàn diện về phong tục, tập quán, tôn giáo tín ngưỡng và bề dày lịch sử văn hóa của người Khmer.

Chính vì thế, những điều này luôn là điểm thu hút níu chân người lữ khách.

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

w

Connecting to %s