Hoa giấy Thanh Tiên

“Ngược dòng Hạ Lưu Hương Giang có một làng nghề đã tồn tại gần 4 thế kỷ nằm khiêm nhường thu mình lặng lẽ bên sông. Từ nhiều đời nay, người dân làng Thanh Tiên gắn bó với nghề làm hoa giấy, qua nhiều khúc quanh của lịch sử nghề làm hoa giấy có lúc tưởng chừng không đứng vững trước quy luật đào thải khắt khe của thời gian”

Độ mỗi dịp xuân về, khác với các làng khác luôn vang lên những âm thanh sôi động và rộn rã của không khí làng nghề. Làng hoa Thanh Tiên vẫn mang trong mình vẻ lặng lẽ, trầm lắng, nhưng khi chúng tôi bước vào trong làng, cảnh vật dường như khác hẳn.  Đó là những ngôi nhà thấp thoáng những bông hoa giấy của người nghệ nhân tài hoa đất Thanh Tiên.

1538-9b371

Đến nay qua gần 4 thế kỷ, không ai còn nhớ loài hoa giấy này bắt nguồn từ đâu, và từ ai…

Có lẽ là xuất phát từ tín ngưỡng dân gian theo tục xưa, hoa giấy được trang trọng tôn trí ở những nơi như: Trang Ông, Trang Bà, Am cảnh và Ông táo. Hàng năm thay thế một lần vào Tết nguyên Đán, hoa mới được thay thế, hoa cũ hạ xuống “Duống” và đốt đi gọi là “Tẩu”. Cứ như thế, hoa giấy Thanh Tiên từ bao đời nay đã trở thành một nét văn hóa trong tín ngưỡng dân gian của người dân xứ Huế và đã lan tỏa ra các Tỉnh lân cận như Quảng Trị, Đà Nẵng cũng như những nơi có người Huế cư ngụ mỗi khi Tết đến, xuân về.

Trong cuốn Đại Nam Nhất Thống Chi có viết về hoa giấy Thanh Tiên:

“… Cứ đầu tháng chạp, trên những con đường đê dẫn vào làng này, trời vừa mờ sáng, từng đoàn người lũ lượt đem hoa ra chợ bán, ở Huế thấy hoa giấy Thanh Tiên là biết tết đã cận kề …”

Bởi vậy, hàng trăm năm nay người ta đã quen với hình ảnh những bông  hoa Thanh Tiên báo hiệu mùa xuân nữa lại về, một cái tết nữa lại đến, nghề làm hoa giấy gắn với dân làng Thanh  Tiên  không phải là một nghề sinh nhai mà là nghề được người dân Thanh Tiên duy trì như sự tiếp nối các gia trị văn hóa  gữa các thế hệ. Đó là giá trị ” Truyền thống nối tiếp Cha Ông truyền lại cho đời Con Cháu sau này

Khi tìm hiểu sâu về nghệ thuật làm hoa giấy chúng tôi phải ngỡ ngàng:

Nghề làm hoa giấy thoạt nghe tưởng giản đơn nhưng để tạo nên những bông hoa giấy là một  kỳ công của người thợ , kỳ công từ  khâu chuẩn bị đến khâu nhuộm mầu, tạo kiểu nhăn. Mỗi công đoạn lại có những khó khăn khác nhau,  cứ đến tháng 9, 10 hàng năm người thợ chọn tre tốt, đem chẻ nhỏ phơi khô làm cuống hoa. Khi làm hoa họ sử dụng đục nhiều khuôn hình khác nhau với các mẫu đài hoa, búp hoa, cánh hoa xếp chồng chéo lên nhau rồi chắn nhiều đục làm ra các sản phẩm theo ý mình. Công đoạn cuối cùng là tạo nếp nhăn cho hoa, tạo sự sống động cho hoa như hoa thật rồi kết lại thành hoa , thành từng cành. Mỗi cành có tám bông hoa. Sở dĩ mỗi cành đều có tám bông hoa để truyền tải lý thuyết nho học của người Phương Đông:

” Ba bông hoa ở giữa tượng trưng cho Quân –  Sư  – Phụ cũng có thể là Thiên –  Địa – Nhân hoặc Trung – Hiếu – Nghĩa. Giữa ba bông này luôn có một bông mầu vàng hoặc đỏ tượng trưng cho mặt trời, năm bông hoa xung quanh tượng trung cho Nhân – Lễ – Nghĩa – Trí – Tín”

Nhuôm mầu là công đoạn khó , làm thế nào để mầu hoa có giống tự nhiên nhất lại phụ thuộc vào bí quyết pha mầu riêng của mỗi người, chính vì thế màu sắc hoa giấy mang nét ý nghĩa rất độc đáo.

images745661_2013_08_24_134827

Những người nông dân làng thanh tiên quanh năm bán mặt cho đất bán lưng cho trời. Với đôi bàn tay thô ráp tạo lại trở nên khéo léo tỉ mỉ tạo nên những cánh hoa giấy mềm mại tinh tế.  Những con người lao động với đủ mọi ngành nghề, nhưng cứ nông nhàn họ lại trở thành nghệ nhân thổi hồn cho những mảnh giấy vô tri trở nên sống động và rực rỡ sắc mầu.

Một vẻ đẹp đậm chất Huế quen thuộc truyền thống như tà áo dài chính người con gái nơi đây với không gian êm đềm,bình dị. Như nón Huế thanh tao, tà áo dài thơ mộng, hay cánh diều Huế độc đáo. Hoa giấy cũng là nghề được truyền đời như nét đẹp nguyên sinh mà những người con Thanh Tiên muốn giữ lại muôn đời.

Cũng như tính cách người dân Huế hoa giấy Thanh Tiên mang vẻ đẹp bình dị không lộng lẫy kiêu sa mà kín đáo dịu dàng, nhưng không kém phần tinh tế sang trọng. Trong khung cảnh thanh bình của làng hoa thuần nông xứ Huế , những người thợ ngồi nặn hoa giấy đẹp đến thanh bình, nó như một món quà  của người nông thôn quê của làng nghề truyền thống dành cho những ai nặng lòng với xứ Huế.

Mảnh đất thuần nông Thanh Tiên giờ đây không chỉ khoe sắc trong những ngày tết mà quanh năm làng hoa lại thoăn thoát bàn tay những người thợ nông dân “cắt – uốn – nhuộm mầu “phục vụ món ăn tinh thần không thể thiết cho những ai đến nơi đây.

Tưởng chừng người ta đã lãng quên một làng hoa, một loại hoa bình dị. Khi công nghiệp làm hoa nhựa,  hoa vải, hoa đất ồ ạt chiếm lĩnh thị trường cùng hàng loạt tiện ích với các loại hoa với chất liệu công nghiệp mang lại tưởng chừng hoa giấy Thanh Tiên bị lãng theo thời gian, nhưng  hoa giấy Thanh Tiên vẫn còn đó như sức sống lâu bền cùng với giá trị văn hóa truyền thống,  bởi người ta vẫn nhớ đến hoa giấy Thanh Tiên là một loại hoa mang lại trang nghiêm cho tục thờ cúng và cũng phù hợp với trang trí cho mỗi gia đình xứ Huế.

Người dân nơi đây lưu truyền cau ca dao:

“Xanh xanh đỏ đỏ vàng vàng, cứ đến tháng chạp cả làng mầm bông”

Trải qua mấy thế kỷ làng hoa giấy Thanh Tiên đã đồng hành bao mùa xuân xứ Huế. không chỉ đem lại cho mọi nhà sắc mầu năm mới  mà còn mang nét tâm linh trên bàn thờ gia tiên trong những ngày tết. Đồng thời còn là nét văn hóa đặc sắc của một làng nghề truyền thống trên vùng đấy Cố Đô.

Hoa giấy Thanh Tiên thật sự mang lại một thời gian bất biến theo thời gian của văn hóa xứ Huế.

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s