Tìm về Nghệ An xem tre mọc ngược

Xã Tam Sơn, Nghệ An, là nơi đoàn làm phim Khám Phá Việt Nam đi tìm hiểu về loài tre lạ. Loài tre khi sinh sôi không hướng về phía ánh sáng mặt trời mà lại đâm thẳng chồi xuống đất. Chúng tôi bắt đầu hành trình leo núi đi tìm một loài cây đặc biệt… Người ta vẫn truyền tai nhau về một loài tre mọc ngược, với biết bao câu chuyện huyền thoại, bí ẩn…Đỉnh đồi Canh Giới – nơi có bụi tre mọc ngược mà người dân địa phương muốn giới thiệu với chúng tôi.

Thoạt nhìn, bụi tre này không khác nhiều với cây tre gai thông thường. Điểm dễ nhận thấy nhất là bụi chúng không quá cao, thân cây nhỏ, cây lớn nhất cũng chỉ bằng bắp tay người bình thường. Thật kỳ lạ, những nhánh tay tre này đều uốn cong và đâm thẳng xuống đất. Nó cắm xuống đất và mọc rễ. Trong số những cành tre uốn cong cắm xuống đất như thế này, không ít cành đã mọc rễ và đâm trồi mọc thành nhánh tre mới. Bởi vậy, bụi tre rất rậm rịt, dày đặc và khó tiếp cận. Kỳ lạ thay! Những bụi tre bình thường như thế này, cũng mọc trên đỉnh đồi ngay gần 3 bụi tre mọc ngược, thì những cành tre luôn mọc thẳng, hướng lên đón ánh nắng mặt trời cho lá, chồi non phát triển trong quá trình quang hợp… Trong khi những bụi tre mọc ngược thì cành tre uốn cong và đâm thẳng xuống đất. Chúng tôi còn phát hiện ra một điều kỳ thú nữa. Đó là, cành tre mọc ngược ở mỗi mấu tre cũng có 3 chiếc gai nhọn như các giống tre gai bình thường. Điều đặc biệt ở đây là: Chiếc gai tre ở giữa luôn mọc dài hơn cả và phát triển thành một cành mới. Đây là sự khác biệt so với tre gai thông thường. Điều đó lý giải tại sao mật độ gai tre ở đây dày như một bức lưới bằng gai tự nhiên bao quanh bụi tre…

kham-pha-viet-nam-tre-moc-nguoc-nghe-an

Tre mọc ngược ở xã Tam Sơn, Nghệ An

 

Cũng tại đồi Canh Giới, chúng tôi còn phát hiện ra một di tích khác là hệ thống hào sâu bao quanh ngọn đồi, ngay phía dưới gốc của 3 bụi tre lạ. Những người dân ở đây cho hay, hệ thống hào này đã có từ rất lâu và được bố trí tiền hậu rất khoa học. Nhìn lại đồi Canh Giới có thể thấy đây là nơi trọng yếu. Từ đây, có thể quan sát khu vực bãi bồi dọc hai bờ của dòng sông Lam. Đặc biệt, đứng trên đỉnh đồi nhìn sang phía bên kia sông là miền Trà Lân – địa danh mà Nguyễn Trãi đã nhắc đến trong tác phẩm “Bình Ngô đại cáo” nổi tiếng. Nếu khớp hình ảnh của loài tre mọc ngược với hệ thống hào sâu ở đây, hoàn toàn có thể nghĩ rằng, nơi này từng là căn cứ quân sự của các cuộc khởi nghĩa trong lịch sử. Và loài tre mọc ngược, với mật độ tre gai dày đặc, khác thường có thể là công cụ bảo vệ và nguỵ trang hiệu quả thời xưa. Đến lúc này, chúng tôi bắt đầu tò mò về nguồn gốc của cây tre mọc ngược.

Và thật bất ngờ khi xuất xứ của loài tre lạ này hoàn toàn trùng khớp với câu chuyện chiến trận mà chúng tôi vừa đặt ra ở trên. Tuy vậy, không chỉ có truyền thuyết về chiếc điếu cày của U Minh Vương Lý Nhật Quang – một danh nhân lịch sử của vùng đất Nghệ An. Xung quanh loài tre mọc ngược này, còn tồn tại một giả thuyết khác, được cho là có liên quan tới Lê Lợi và nghĩa quân Lam Sơn – một danh tướng khác, cách Lý Nhật Quang 4 thế kỷ. Như đã nói ở trên, từ đồi Canh Giới này nhìn ra sông Lam, bờ bên kia chính là miền Trà Lân – một địa danh gắn liền với cuộc khởi nghĩa Lam Sơn lừng lẫy. Vậy, giả thuyết Lê Lợi kéo quân qua đây, cắm điếu thuốc lào và từ đó hình thành nên bụi tre mọc ngược này không phải không có cơ sở. Tuy nhiên, ở Nghệ An, tên tuổi của Lý Nhật Quang đã quá nổi tiếng. Ông được coi là danh tướng vĩ đại nhất trong lịch sử phong kiến của vùng đất này. Và ở đây, hiện có hơn 30 đền thờ ông. Cho nên, giả thuyết về chiếc điếu cày của U Minh Vương Lý Nhật Quang cũng không thể phủ nhận. Theo lời ông Ngọc, chúng tôi tìm ra Cửa Điện và bờ sông – nơi được cho là điểm khởi phát của bụi tre mọc ngược từ chiếc điếu cày gắn liền với nghĩa quân Lam Sơn. Không còn bất kỳ dấu tích nào của lịch sử còn sót lại. Bụi tre bên song hiện giờ là bụi tre thông thường. Cụ Dũng, người đã cùng chúng tôi lên đồi Canh Giới cũng không còn nhớ được bất kỳ thông tin nào về câu chuyện của loài tre lạ có liên quan đến bến sông này. Chúng tôi quyết định tìm đến nhà ông Bùi Văn Minh – giáo viên dạy Văn trường Phổ thông Trung học Anh Sơn để tìm câu trả lời cho nguồn gốc của loài tre lạ. Ông Minh hiện còn lưu giữ một số tư liệu liên quan đến tre mọc ngược của xã Tam Sơn. Ông cho chúng tôi xem quyển sách về U Minh Vương Lý Nhật Quang của Phó Giáo sư Ninh Viết Giao.

kham-pha-viet-nam-tre-moc-nguoc-nghe-an-2

Loài tre mọc ngược duy nhất còn lại ở xứ Nghệ.

 

Trong sách có đoạn: Năm 1060 (?), quân Ai Lao làm phản, sang đánh phá miền tây Nghệ An. Lý Nhật Quang đem quân đị dẹp. Thắng trận rồi kéo quân về… Về đến Khe Chè, mé dưới Thành Nam (Tương Dương cũ, Con Cuông hiện tại), bà con quấn lấy ông chúc mừng chiến thắng. Trước tấm lòng kính mến, vồn vã của bà con, ông vui vẻ cầm cái điếu cày, rít một hơi dài rồi đặt điếu xuống đất. Nào ngờ cái điếu là một đoạn tre lộn ngược. Nên sau đó, từ chiếc điếu mọc lên một cây tre cũng vít đầu xuống đất rồi mới trổ thẳng ngọn lên trời. Từ một cây trở thành một bụi. Sau này ở Khe Chè có loại tre mọc ngược là vì vậy”. Khi chúng tôi hỏi về một truyền thuyết khác có liên quan tới Lê Lợi và nghĩa quân Lam Sơn, ông Minh cho biết, chưa bao giờ nghe tới điều này. Mặc dù vậy, bản thân ông cũng không phủ nhận hay khẳng định truyền thuyết nào. Như vậy, cách giải thích về gốc tích của loài tre “mọc ngược” ở Tam Sơn ít nhiều có sự khác nhau, nhưng có một điểm gặp gỡ là loài tre này gắn với công tích đánh giặc, giữ nước của các vị anh hùng dân tộc và vùng đất này là địa thế hiểm yếu trong công cuộc dẹp giặc ngoại xâm, giữ yên bờ cõi miền tây đất Nghệ. Ba bụi tre mọc lạ của xã Tam Sơn nghìn năm nay vẫn tươi tốt và chứng kiến cuộc sống thuận hoà, thanh bình của người dân nơi đây.

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s