Tiếng nói kỳ lạ làng Đa Chất

Không ai hiểu, chỉ người thợ cối hiểu. Đó là thứ ngôn ngữ kỳ lạ ở làng Đa Chất ngay giữa Hà Nội. Người ngoài làng muốn nghe phải có phiên dịch. Làng Đa Chất, xã Đại Xuyên, huyện Phú Xuyên, Hà Nội, cách trung tâm thủ đô khoảng 40 km. Nơi đây đang lưu giữ một thứ ngôn ngữ kỳ lạ, mà người ngoài làng không ai hiểu được. Để tìm hiểu câu chuyện khó tin này, đoàn làm phim Khám phá Việt Nam đi cùng Giáo sư – Tiến sĩ Trần Trí Dõi, Khoa ngôn ngữ học, Trường Đại học Khoa học Xã Hội và Nhân Văn, để đến làng Đa Chất. 

Ngôi đình cổ với dấu vết thời gian đã hiện ra. Đây được coi là nơi xuất phát điểm của thứ ngôn ngữ kỳ lạ còn gây tranh cãi. Ông Nguyễn Văn Đoán – một phó cối già của làng dẫn chúng tôi thắp nén nhang thành kính tưởng nhớ Thần hoàng – người đã khai sinh ra làng Đa Chất ngày nay. Ngôi đình này là di tích lịch sử cấp quốc gia hiện đang xuống cấp. Người dân trong làng ai cũng mong mỏi đình được trùng tu, nâng cấp để con cháu đời đời nhớ về thần hoàng của làng mình. Theo Thần phả của làng, vị “Thánh” ở đình làng Đa Chất là “Trung Thành thượng đẳng tối linh Đại Vương”, hay còn gọi là “Trung Thành Đại Vương”. Ông sinh ra trong một gia đình họ Đào, quê ở đất Cửu Giang, huyện An Lão, phủ Kinh Môn, con ông Đào Công Bột – làm trưởng bộ Hoan Châu kiêm trưởng bộ Hải Dương. Trung Thành Đại Vương trưởng thành từ thời Hùng Duệ Vương thứ 18, năm 258 trước công nguyên. Theo Thần phả, khi còn niên thiếu, ông là người hiếu động, tài trí cao siêu.

 

kham-pha-viet-nam-tieng-noi-ky-la-lang-da-chat

Ông Nguyễn Ngọc Đoán, trông coi đình làng Đa Chất, cũng là người đang lưu giữ
những tài liệu về thứ ngôn ngữ lạ của làng Đa Chất

Khi trưởng thành ông được cha dẫn đến kinh thành ra mắt nhà vua đi đánh giặc xâm lấn. Nhờ có nguồn gốc thủy thần bản địa, cùng với tài trí của mình, ông đã lập được nhiều công lớn, trong đó có trận đánh thắng giặc ở ngã ba Hạc, nay thuộc thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ. Trung Thành Đại Vương có 3 đức tính quý: Tận trung với nước, tận hiếu nghĩa với nhân dân, có hiếu với bố mẹ gia đình. Vì thế, nhà vua đã tấn phong cho ngài “Trung Thành thượng đẳng tối linh Đại Vương”. Sau khi ông mất, vua cho làng Đa Chất được chọn làm nơi hương hỏa sở tại, hương khói thờ phụng thần mãi mãi. Như vậy, vị thần làm thành hoàng làng Đa Chất có từ thời Hùng Duệ Vương. Đình Đa Chất thờ “Trung Thành Đại Vương” làm thành hoàng làng. Trở lại với thứ ngôn ngữ kỳ lạ của làng Đa Chất, đến bây giờ vẫn có nhiều ý kiến cho rằng, nó có từ thời Vua Hùng, được Trung Thành Đại Vương dạy cho dân làng. Ngày nay, dân làng Đa Chất vẫn thường tụ họp ở đình để truyền tụng thần tích đình làng, cùng với ngôn ngữ lạ được coi là báu vật của họ. Chúng tôi cùng với GS-TS Trần Trí Dõi – cố gắng tiếp cận, kiên nhẫn tìm hiểu để rõ hơn về bản chất của thứ ngôn ngữ ấy. Qua tìm hiểu, chúng tôi phát hiện ra rằng: Thứ ngôn ngữ kỳ lạ đó chỉ có ngôn ngữ nói mà không có chữ viết. Cách phát âm được phiên âm và ghi lại trong cuốn sách “Văn hóa giân gian làng Đa Chất” của tác giả Chu Huy và Nguyễn Dần. Đặc biệt, thứ ngôn ngữ ấy gắn liền với nghề truyền thống đóng cối có một không hai ở làng này. Tiếp tục câu chuyện nghề đóng cối và ngôn ngữ lạ, ông Đoán cho chúng tôi xem chiếc cối xay thóc, do ông đóng, được làm hoàn toàn bằng tre. Chỉ có những người thợ đóng cối mới hiểu rõ và đầy đủ nhất về ngôn ngữ kỳ lạ của làng Đa Chất.

 

Như để minh chứng cho tính ưu việt của cối tre do mình đóng, ông Đoán  xay thóc cho chúng tôi xem. Cái cối được đóng toàn bằng tre ấy, lại có khả năng quay được hai chiều. Điều thú vị bất ngờ là vỏ trấu được tách ra mà vẫn giữ nguyên vẹn được hạt gạo, những hạt tấm gần như không có… Người dân Đa Chất thân thiện, chất phác như bao người dân làng khác. Nhưng đối với “báu vật” là ngôn ngữ lạ của làng, thì cứ người ngoài vào trong làng là không sao hiểu được, trừ khi người dân Đa Chất nói tiếng phổ thông. Ngôn ngữ nói của làng Đa Chất thỉnh thoảng vẫn phải sử dụng cả từ ngữ phổ thông và Hán Việt trong lúc giao tiếp. Song, ngôn ngữ lạ này rất giàu từ vựng, phong phú trong cách phát âm và đúng là không thể hiểu được, nếu không có người phiên dịch. Đây là biệt ngữ, với mức độ đậm đặc hơn rất nhiều nếu so với từ ngữ địa phương tại các vùng quê ở Việt Nam, mà chỉ riêng phường thợ cối ở đây mới hiểu được và giao tiếp với nhau. Ngôn ngữ tiếng Việt rất phong phú và không cố định. Nó vay mượn, giao thoa với các ngôn ngữ của các dân tộc khác. Đồng thời, qua mỗi giai đoạn lịch sử, nó còn sáng tạo, bồi đắp thêm trong từng hoàn cảnh khác nhau của xã hội, để bổ sung cho tiếng Việt ngày càng phong phú. Và, ông đã chứng minh ngôn ngữ lạ của làng Đa Chất không phải là ngôn ngữ cổ, truyền lại từ thời Âu Lạc…

Advertisements

One thought on “Tiếng nói kỳ lạ làng Đa Chất

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s