Tục dựng nhà của người Mông ở Bảo Yên

Trải dài trên diện tích hơn 300.000 km2 là nơi sinh sống của 54 dân tộc.  Mỗi dân tộc mang trong mình những bản sắc rất riêng, từ văn hóa phi vật thể như âm nhạc, thơ ca, lễ hội, đến những văn hóa vật thể như trang phục, sản phẩm thủ công… Sẽ thật thiếu sót nếu như chúng ta không nhắc tới ngôi nhà – nơi sản sinh, chứa đựng phong tục tập quán bao đời…Và lần này, trong câu chuyện dài về hành trình khám phá Việt Nam, chúng ta sẽ dừng lại ở một chương để nghe người Mông kể về ngôi nhà và tục dựng nhà của họ. Dân tộc Mông cư trú thường ở độ cao từ 800 đến 1500 m so với mực nước biển, gồm hầu hết các tỉnh miền núi phía Bắc. Người Mông sống quần tụ trong xã có vài chục nóc nhà. Những ngôi nhà của người Mông ở đây gần như bằng nhau, không quá lớn mà cũng không quá nhỏ, kiên cố và vững chãi trên những triền đồi.

Với người Mông ngôi nhà không chỉ là nơi che nắng, trú mưa. Mỗi ngôi nhà được dựng nên đều theo họ từ đời này qua đời khác, là nơi họ truyền nhau nghe những câu chuyện từ ngàn đời. Để có được một ngôi nhà đi cùng năm tháng như vậy thật không đơn giản. Từ lúc chọn đất, làm nhà, người Mông đã xem nơi đây như máu thịt của mình vậy. Khi chọn được một miếng đất ưng ý, họ đào một cái hố sâu khoảng 15 – 20 phân và bỏ vào đấy vài hạt thóc hay hạt gạo. Đời sống người Mông vốn gắn liền với nông nghiệp, nên họ coi hạt thóc, hạt gạo tượng trưng cho những mong muốn thường nhật. Hạt tượng trưng cho may mắn, hạt cho gia súc, hạt cho tiền bạc…

kpvn-tuc-dung-nha-nguoi-mong-bao-yen

Phong tục dựng nhà độc đáo của người Mông ở Bảo Yên

Người Mông có hai loại nhà: nhà đất hay còn gọi là trình tường, và nhà gỗ. Để có một ngôi nhà trình tường, vật liệu rất quan trọng. Một trong những kinh nghiệm của người Mông hay tộc người khác như Hà Nhì, người Tày, Nùng vùng biên giới thì chất đất mà trình được thì phải là đất sét mà pha lẫn đá dạng phong hỏa. Công việc trình tường nhà được đồng bào chuẩn bị công phu, sau khi đào móng xong, họ sẽ đặt vào đó những chiếc khuôn gỗ dài khoảng 1,5 m, rộng 0,5m. Khi bắt đầu trình tường, họ sẽ đổ đất đầy lên khuôn, dùng những chiếc chày, vồ giã, nén đất thật chặt. Và lớp đất đấy để cho chắc người ta bao giờ cũng bỏ vào những thanh tre tươi và đá cuội. Bỏ lẫn vào xong người ta dùng chày giã để nó tạo kết cấu kiểu như mình làm bê tông cốt thép để nó giằng và đặc biệt là những góc vuông bao giờ cũng được giằng rất kỹ.

Mỗi ngôi nhà cần huy động những thanh niên khỏe mạnh trình tường qua các khuôn chồng lên nhau, hết 4 khuôn là bức tường đã đủ cao để dựng nhà. Thành ngữ ta có câu: “lấy vợ hiền hòa, chọn nhà hướng nam”, thì người Mông lại chọn nhà hướng Đông, hay Đông Tây – theo trục đối xứng. Lợp mái là công đoạn cuối cùng hoàn thiện nhà. Nhà trình tường ở một số nơi, ví dụ như là vùng cao người ta lợp ngói máng, lợp cỏ ranh, lợp ngược thường lợp hết 11 tấn tranh. Cái cốt mái là kết hợp giữa khung sàn, kết cấu của khung gỗ chôn với tường đất thì tuổi thọ của ngôi nhà phải hơn 100 năm.

nhanguoimong

Nhà người Mông thường có 3 gian thì nơi thờ tổ tiên bao giờ cũng đặt ở vách hậu của gian giữa. Tính từ bên trong ra, bên tay trái bao giờ cũng là bếp kiềng, dùng để nấu nước, nấu ăn bình thường hàng ngày. Bếp kiềng là ngọn lửa quây quần của cả gia đình, nên lửa trong bếp không bao giờ tắt, họ giữ lửa cháy âm ỉ cả ngày đêm. Căn nhà của người Mông bao đời nay vẫn vậy. Từ khi dựng lên với 6 vị trí quan trọng không bao giờ thay đổi. Nhờ đó, những phong tục mang đậm bản sắc dân tộc đó sẽ không bao giờ mất đi…

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s